مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
30
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
زيد را آزاد كرد و او را از بلخ به مرو فرستاد . در اين زمان محمّد بن على امام عباسى در مرو حضور داشت و 12 نفر از نقباى او همراهش بودند كه عبارتند از : سليمان بن كثير ، قحطبة بن شبيب ، موسى بن كعب ، مالك بن هيثم ، ابو داود ، خالد بن ابراهيم ، بكر بن عباس ، الأزهر بن قريظ ، ابو نجم بن عمر ، علاء بن حريث ، عمرو بن أعين و عيسى بن أعين . اين افراد به يحيى بن زيد كمك كردند . يحيى بن زيد به نيشابور رفت و ازآنجا به جوزجان بازگشت . نصر بن سيّار ، سلم بن أحوز مازنى را به تعقيب يحيى فرستاد . او سرانجام در روستاى ارغوى جوزجان به شهادت رسيد و بدن مطهّرش را به دار آويختند و سرش را براى وليد فرستادند . « 1 » در سال 128 ه . ق . ابو مسلم عبد الرحمن بن مسلم به سنّ 19 سالگى عليه حكومت بنى اميّه در جوزجان و بلخ خروج كرد . او در ابتدا مردم را به آل محمّد ( ص ) دعوت مىكرد ، امّا پس از مدتى تغيير مسير داد و مردم را به بنى عباس دعوت كرد . ابو مسلم سرانجام به دست منصور عباسى كشته شد . « 2 » در سال 140 ه . ق . منصور ، عبد الجبار بن عبد الرحمن ازدى امير حرس ، خود را به حكومت خراسان منصوب كرد . او به خراسان آمد ، خراج مرو و بلخ را زياد كرد و بسيارى از خراسانيها را به تهمت طرفدارى از آل على ( ع ) كشت . سرانجام ، عبد الجبار ، خود ، عليه منصور شوريد و منصور او را به قتل رسانيد . « 3 » در سال 190 ه . ق . رافع بن ليث در ماوراءالنهر دست به قيام زد . اين قيام تا نزديكى بلخ كشيده شد . على بن عيسى حاكم بلخ ، از ترس جانش به مرو گريخت . هارون او را به خاطر فرار ، از حكومت عزل كرد و ابو داود طاهر را به جاى او بر ولايت بلخ گماشت . بعد از فوت طاهر ، پسرش طلحة بن طاهر به حكومت بلخ منصوب شد . او نيز در سال 213 ه . ق . در بلخ درگذشت و در آن شهر دفن شد . « 4 »
--> ( 1 ) - زين الاخبار ، ص 116 . ( 2 ) - تاريخ منتظم ناصرى ، ج 1 ، ص 128 . ( 3 ) - همان ؛ ص 13 ؛ زين الاخبار ، ص 123 . ( 4 ) - بلخ در تاريخ و ادب فارسى ، 203 .