در سال 191 ه . ق . هرثمة بن أعين از طرف هارون به حكومت بلخ منصوب شد . « 1 » در سال 192 ه . ق . على بن عيسى بن ماهان حاكم بلخ شهر علىآباد بلخ را بنا نهاد . « 2 » در سال 219 ه . ق . مردم بلخ به رهبرى قاسم بن عمر بن على بن حسين بن على بن ابى طالب ( ع ) كه از اهالى طالقان بلخ بود ، به پذيرش امامت حضرت امام محمّد تقى ( ع ) دعوت كرد . اين دعوت از طرف اهالى بلخ مورد استقبال قرار گرفت . عبد اللّه بن طاهر جلّودى جلو اين قيام را سد كرد . اگرچه اين دعوت برحسب ظاهر ناموفّق بود ، ولى در باطن تخم محبّت ولايت اهل بيت - عليهم السّلام - را در قلبها كاشت و همين بذرافشانىها بود كه استقلال خراسان را در پى داشت . « 3 » در سال 257 ه . ق . موفّق ، حاكم عباسى ، يعقوب بن ليث صفّارى را به ولايت بلخ ، تخارستان و سيستان منصوب كرد . يعقوب از جنگ فارس دست كشيد و عازم بلخ شد . يعقوب بن ليث ، در سال 257 ه . ق . كاخ افسانه‌اى نوشاد بلخ را خراب كرد . اين كاخ به دستور داود بن عباس بن هاشم بن ماهجور حاكم بلخ بنا شده بود . « 4 » در سال 266 ه . ق . عمرو بن ليث پس از برادرش يعقوب از طرف حاكم عباسى به حكومت خراسان و ماوراءالنهر منصوب شد . عمرو ، طى نامه‌اى از اسماعيل سامانى حاكم ماوراءالنهر و احمد بن فريغون ، امير جوزجان و ابو داود محمّد بن احمد حاكم بلخ دعوت كرد تا ولايات را بدون جنگ به او بسپارند و سر طاعت فرود آورند . اسماعيل سامانى از اين فرمان خشمگين شد كه چرا عمرو او را با اميران بلخ و جوزجان برابر دانسته است ، لذا به عمرو بن ليث اعلان جنگ داد . در اين جنگ كه در سال 280 ه . ق . روى داد ، عمرو اسير شد و تمام بلاد تركستان در اختيار اسماعيل سامانى قرار گرفت . « 5 »

--> ( 1 ) - تاريخ منتظم ناصرى ، ج 1 ، ص 169 . ( 2 ) - تاريخ خراسان ( خطى ) . ( 3 ) - همان . ( 4 ) - زين الاخبار ، ص 139 . ( 5 ) - مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 319 ؛ تركستان‌نامه ، ج 1 ، ص 469 .