[ 82 ] اسماعيل بن سيّد محمّد بن سيّد سليم بلخى علّامه سيّد اسماعيل بن سيّد محمّد بن سيّد سليم بن سيّد علم بن سيّد طوفان حسينى بخارايى ، در روستاى سرپل بلخاب از توابع جوزجان به سال 1299 ش تولد يافت . او مادرش را در سال 1300 ش از دست داد . و به سال 1304 ش به همراه پدر ، برادر و خواهرش زادگاهش را به قصد زيارت على بن موسى الرضا عليه السّلام ترك گفت سپس وارد حوزه علميه مشهد مقدس شد و به تحصيل علوم دينى پرداخت . ادبيات عرب را در خدمت آية اللّه شيخ محمّد تقى اديب نيشابورى فراگرفت و فقه و اصول را در محضر استادانى چون آية اللّه شيخ هاشم قزوينى ، آية اللّه ميرزا احمد كفائى و آية اللّه شيخ على اكبر نهاوندى آموخت . فلسفه و عرفان را نيز در خدمت علامه آقا بزرگ تهرانى و حاج شيخ هاشم قزوينى فراگرفت . علامه شهيد بلخى در مدت 10 سال دوران تحصيلات خود لحظه‌اى از مطالعه و تحقيق كوتاهى نكرد و كوله‌بارى از دانش اندوخت و با آراى عرفانى مولانا جلال الدّين محمّد بلخى و حكيم سنايى غزنوى آشنا شد . علامه شهيد بلخى پيرو مكتب عرفانى و ادبى مولاناى بلخى و سنايى بود و با آشنا شدن با افكار و انديشه آن دو بزرگ ذوق ادبىاش بيدار شد و به سرودن اشعار پرداخت . او 75000 بيت در عناوين مختلف سرود . علامه شهيد بلخى خطابه و سخنرانى را از سال 1310 ش در شهر فريمان آغاز كرد . در سال 1312 ش كه مسأله كشف حجاب از طرف رضا شاه اعلام شد ، به شهر فريمان رفت و در آنجا خطابه‌هاى آتشينى ايراد و مردم را عليه رژيم رضاخانى دعوت به مبارزه كرد ، و افكار مردم را با برنامه‌هاى علنى و پنهانى رضا شاه آشنا ساخت . او در انقلاب 1314 ش مردم خراسان و در مسجد گوهرشاد سهم بزرگى به عهده گرفت و در جمع مردم حاضر در مسجد سخنانى انقلابى ايراد كرد . بدين سبب ، تحت تعقيب مأموران امنيتى رژيم قرار گرفت ، لذا مشهد را به قصد هرات ترك كرد و در سال 1315 ش . وارد هرات شد و در اين شهر ساكن گشت . فلسفه و عرفان را در محضر علامه آية اللّه شيخ