مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
195
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
محمّد طاهر قندهارى تكميل كرد و بسيارى از علوم را نيز در اين شهر آموخت و به مطالعه و تحقيق روى آورد . در اين شهر كتابهاى فلسفة الاحكام و كتاب زنبيل را نوشت . در اين زمان 16 بهار از عمر شريفش مىگذشت . علامه شهيد بلخى در شهر هرات در ضمن تحصيل و تحقيق به ارشاد و تبليغ پرداخت خطابههاى بيداركنندهء او موجب شد كه مورد توجه مردم آن ديار قرار گيرد . علامه شهيد بلخى به سال 1316 ش به قصد زيارت عتبات عاليات و بيت اللّه الحرام عازم عراق و حجاز شد . ابتدا از راه كراچى و بصره به عراق رفت و پس از زيارت مشاهد مشرفه و ديدار با علما و طلاب حوزه علميه نجف در جمع آنها به سخنرانى پرداخت و آنگاه عازم حجاز شد و حج عمره بهجا آورد او سپس به ايران آمد . در ايران با علما و طلاب حوزههاى علميه قم و مشهد و بهويژه با دوستان دوران تحصيلش ديدار كرد . و سپس از طريق مشهد به هرات بازگشت و مورد استقبال مردم قرار گرفت . محبوبيت وى باعث شد كه رژيم دستنشانده كابل او را تحت نظر قرار دهند . بهانه حكومت اين بود كه علامه شهيد بلخى در انقلاب مردم خراسان در مسجد جامع گوهرشاد و حرم مطهر شركت داشته و سخنرانى كرده است . عمّال رژيم ظاهر شاهى احتمال نمىدادند كه يك روحانى شيعه در مدت كوتاهى اينگونه در ميان جامعه اعم از شيعه و سنى محبوبيت پيدا كند . همچنانكه يادآورى شد فعاليتهاى سياسى و اجتماعى بلخى مانع از فراگيرى و تحقيق او در فلسفه و عرفان نگرديد . او در سال 1317 ش با دختر رحم خدا خان ازدواج كرد و به سال 1318 ش اوّلين فرزندش متولّد شد . پدر او را عليرضا نام نهاد . علامه بلخى به سال 1319 ش به يك سفر يكساله دست زد كه در اين سفر پدر او را همراهى مىكرد . اين سفر از قندهار و كابل آغاز شد و طى آن به اكثر شهرهاى كشور سفر و با مردم ديدار كرد و با سخنرانيهاى بيداركنندهاش تخم آزادىخواهى و اميد را در دل آنها كاشت . از آن تاريخ به بعد ، بلخى را همه مىشناختند و كمتر كسى بود كه آوازه و نام او را نشنيده باشد . در سال 1320 ش . بلخى به همراه آية اللّه شيخ محمّد طاهر قندهارى و حجة الاسلام حاج مير آقا هراتى مبارزهاى اصلاحى و سياسى و اجتماعى را آغاز كردند و با خطابههاى پرشور خود جان در كالبد اجتماع دميدند و مردم را با مكتب حسينى آشنا ساختند . در همين سال پدر علامه شهيد بلخى رحلت نمود كه او را در جوار امامزاده