مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
188
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
علمى بشمار مىرود . او به سال 134 ه . ق . در شهر بلخ پا به عرصهء وجود نهاد و تحصيلات خود را در زادگاهش آغاز كرد و براى تكميل آن به بخارا رفت وى در بخارا ساكن شد و مدارج علوم مختلف را در آن شهر طى كرد ؛ بدين سبب عدهاى از مورّخان او را بخارايى دانستهاند . ابو حذيفه اسحاق بن بشر بلخى از شاگردان محمّد بن اسحاق بن يسار و عبد الملك بن جريح بود . او علوم متداول زمانش را در محضر استادان فن آموخت و پس از پايان تحصيلات به تدريس پرداخت و بسيارى از علما و فقها افتخار شاگردى او را داشتهاند . او راوى تاريخ ، قصص و از موالى بنى هاشم بود ؛ بدين لحاظ عدهاى او را هاشمى و قريشى خواندهاند . « 1 » نجاشى و ابن حبّان او را اسحاق كاهلى مىدانند كه اين امر ناشى از خلط وى با ابو يعقوب اسحاق بن بشر بن مقاتل كاهلى مىباشد . « 2 » قتية بن سعيد بغلانى مىگويد : ابو حذيفه دو سال پس از مرگ عبد اللّه بن طاوس كه در سال 132 ه . ق . درگذشت ، زاده شد در اين صورت مىتوان گفت كه تاريخ ولادت ابو حذيفه اسحاق بن بشر بلخى سال 134 ه . ق . است . و در ماه رجب سال 206 ه . ق در بخارا درگذشت و در آن سرزمين به خاك سپرده شد . « 3 » در ميان كسانى كه ابو حذيفه اسحاق بلخى بدون واسطه از آنها روايت كرده است ، مىتوان به امام جعفر صادق عليه السّلام و نيز كسانى چون : محمّد بن اسحاق ، مالك بن انس ، اوزاعى ، ابن جريح ، سفيان ثورى و مأمون خليفه عباسى اشاره كرد . اگرچه بنا به ظاهر اين اسانيد ، ابو حذيفه بلخى مىبايست مدتى زياد را بيرون از خراسان بهويژه در مكه و مدينه به سر برده و حديث فراگرفته باشد ، ولى صداقت و وثاقت وى همواره مورد ترديد قرار داشته و او به روايت از مشايخى كه هرگز آنها را نديده بوده ، متهم شد . « 4 » جمعى
--> ( 1 ) - تاريخ التراث العربى ، ج 2 ، ص 99 ، المجروحين و الضعفاء ، ج 1 ، ص 135 ؛ معجم المؤلفين ، ج 2 ، ص 231 ؛ معجم الادباء ، ج 6 ، ص 70 ؛ الأعلام ، زركلى ، ج 1 ، ص 294 . ( 2 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 9 ، ص 479 ؛ اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 266 ؛ منتهى المقال ، ج 2 ، ص 16 ؛ منهج المقال ، ص 52 . ( 3 ) - اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 266 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 9 ، ص 479 ؛ معجم الادباء ، ج 6 ، ص 71 . ( 4 ) - همان ، ج 3 ، ص 266 .