مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

176

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

عرصهء وجود نهاد . دولتشاه سمرقندى گفته است ، ملك الفصحا احمد بن منوچهر شصت كله بلخى معاصر دولت سلطان محمود بوده و در سرزمين امّ البلاد بلخ زاده شده است . او تحصيلات خود را در زادگاه به پايان رسانيد و به شعر و شاعرى روى آورد و در اين مقام از مهارت خوبى برخوردار شد . وى توانست القاب امير الشعراء و سفير الكبرى را نصيب خود سازد . « 1 » شمس الدّين احمد بن منوچهر بلخى شصت كلّه مدّاح سلطان محمود غزنوى بوده است . « 2 » اين مرد بزرگ ، موطنش را به قصد غزنين ترك كرد و در آن شهر ساكن شد . وى شاعرى بود با طبعى ملايم و متين . او از شاگردان ابو الفرج سجزى و ملك‌الشعرا عنصرى بلخى بود . اشعار او را تمام فضلا قبول دارند . ديوان او در ايران معروف و مشهور بوده است . وى از متمولين زمان خود بشمار مىرفت و آن اموال را از راه شعر و شاعرى به دست آورده بود . استادش عنصرى بلخى اشعار او را بسيار مورد توجه قرار مىداد . شمس الدّين احمد بن منوچهر شصت كلّه بلخى در سرودن مسمط استعداد داشت و اشعارش از مضامينى عالى برخوردار بود و از تعابير زيبايى استفاده مىكرد . « 3 » محمّد بن سليمان راوندى آورده است كه احمد بن منوچهر شصت كله در اوايل قرن پنجم مىزيسته است . به سبب تشابه اسمى بين احمد بن منوچهر شصت كله بلخى و احمد بن منوچهرى دامغانى ، اشتباهى رخ داده و عدّه‌اى از مورّخان او را منوچهرى دامغانى نوشته‌اند . به‌هرحال ، اين‌قدر مىتوان يقين كرد كه شصت كلّه در حقيقت لقب احمد بن منوچهر بلخى است كه معاصر قطب الدّين راوندى مؤلّف راحة الصّدور بوده است . « 4 » ملك‌الشعرا بهار ، در مجله مهر مىگويد : احمد بن منوچهر بلخى مردى بزرگ و از ارباب فضل و دانش و سياست بوده است . دولتشاه او را لقب منوچهرى داده و توجيهاتى براى اثبات آن نقل كرده است . از اين حكايت پيداست كه اين لقب و يا شهرت ربطى به

--> ( 1 ) - مجلهء مهر ، س 6 ، ش 5 ، ص 347 ؛ راحة الصدور ، ص 57 ؛ الذريعة ، ج 9 ، ب 2 ، ص 526 . ( 2 ) - الذريعة ، ج 9 ، قسمت دوم ، ص 525 . ( 3 ) - تذكرة الشعراء ، ص 34 . ( 4 ) - راحة الصدور ، ج 1 ، ص 477 .