مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

120

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

بود . در اين نبرد ، شمس الدوله شكست خورد و به همدان بازگشت اين واقعه در 406 ق / 1015 م بود در اين هنگام شمس الدوله ابن سينا را به وزارت خود گماشت . اما پس از چندى ميان ابن سينا و سپاهيان شمس الدوله كه تركيبى از پياده‌نظام ديلمى و سواره‌نظام ترك بودند ، درگيرى روى داد . سپاهيان كه شايد از شكست خوردن از عنّاز ناآرام‌تر شده بودند و براى خود از سوى ابن سينا احساس خطر مىكردند ، بر وى شوريدند ، خانه‌اش را محاصره كردند و پس از دستگيرى وى همهء دارايى او را به تاراج بردند . افزون بر اين از شمس الدوله خواستار كشتن وى شدند ، ( اما شمس الدوله از اين كار سرباززد و براى آرام كردن سپاهيان ، ابن سينا را فقط از دستگاه دولت دور كرد . ابن سينا متوارى شد و 40 روز را در خانهء مردى به نام ابو سعد ( يا ابو سعيد ) به دخدول ( يا دخدوك ) به سر برد . در اين هنگام ، شمس الدوله بار ديگر دچار بيمارى قولنج شد و ابن سينا را احضار كرد و از وى بسيار پوزش خواست . ابن سينا به معالجهء وى پرداخت تا بهبود يافت . شمس الدوله بار ديگر وزارت را به وى سپرد . بنا بر گزارش جوزجانى ، شمس الدوله در اين ميان از ابن سينا خواسته بود كه شرحى بر نوشته‌هاى ارسطو بنويسد ، اما ابن سينا به وى گفته بود كه فراغتى براى اين كار ندارد ، ولى اگر وى راضى شود ، به نوشتن كتابى دربارهء دانشهاى فلسفى ( بىآنكه در آن با مخالفان مناظره يا عقايد ايشان را رد كند ) خواهد پرداخت و بدين‌سان تأليف كتاب شفا را از « طبيعيات » آن آغاز كرد . وى كتاب اول قانون در پزشكى را پيش از آن تأليف كرده بود . در اين ميان چنين مىنمايد كه ابن سينا از زندگانى آرامى برخوردار بوده است ، زيرا بنا بر گزارش جوزجانى ، روزها را به كارهاى وزارت شمس الدوله مىگذراند و شبها دانشجويان بر وى گرد مىآمدند و از كتاب شفا و قانون مىخواند . چند سالى بدين‌سان گذشت ، تا هنگامى كه شمس الدوله براى جنگ با امير طارم برخاست . طارم ناحيه‌اى بود در كوهستانهاى ميان قزوين و گيلان . امير آن در هنگام حملهء شمس الدوله به آنجا ( 412 ه . ق . 1021 م ) ابراهيم بن مرزبان بن اسماعيل بن وهسودان بود كه پس از مرگ فخر الدوله ( 387 ه . ق . 997 م ) شهرهايى را در ناحيهء طارم به تصرف خود درآورده بود و آنها را تا 420 ه . ق 1029 م كه محمود غزنوى به جبال هجوم آورد ، در