غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

475

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

شاه را وادار كردند ناصر الملك را كه طرفدار سياست آنها بود به حكومت خراسان بفرستد . « 1 » يحيى خان بالاخره در سال 1303 ه . ق با رفتن ناصر الملك به خراسان موفق شد مقام وزارت امور خارجه را از آن خود كند و تا سال 1305 ه . ق در اين مقام باقى بماند . « 2 » بنجامين ، اولين سفير امريكا در ايران ، در همين رابطه مىنويسد : « انگلستان بايد براى حفظ منافع خود مراقب روسيه و در سياست‌هاى خود مقاوم و استوار باشد اما انتصاب يحيى خان مشير الدوله به وزارت خارجه نشان داد كه انگلستان در ايران دچار خواب سياسى شده است . » « 3 » اواخر سال 1304 ه . ق فرار محمد ايوب خان افغانى فرزند شير على خان كه در تهران نگهدارى مىشد و پدرش سالها با انگليسىها جنگيده بود باعث شد انگليسىها بىاعتمادى خود را نسبت به او ابراز دارند و از شاه بخواهند يحيى خان را بر كنار كند ( 1305 ه . ق ) . « 4 » گرچه يحيى خان خانه‌نشين شد اما از جاه‌طلبى دست نكشيد و هرچه بيشتر خود را به روس‌ها نزديك ساخت و وزير مختار روس پرنس دالگوركى براى رسيدن دوباره وى به وزارت امور خارجه يا حكومت خراسان سعى فراوان نمود هرچند انگليس ، شاه و امين السلطان به آن انتصاب راضى نبودند اما چون مجبور بودند روس‌ها را از خود راضى نگه دارند يحيى خان را دوباره به وزارت عدليه گماشتند و وزارت تجارت را هم به او دادند « 5 » كه اين دو شغل را تا هنگام مرگ در اختيار داشت . يحيى خان براثر مريضى ذات‌الريه در جمادى الآخر سال 1309 ه . ق و در حالى كه 62 سال از عمرش مىگذشت فوت كرد ، جسد او را از تهران به مشهد منتقل و در كنار آرامگاه برادرش ميرزا حسين خان سپهسالار در دار السعاده به

--> ( 1 ) - مهدى بامداد : پيشين 4 / 58 ( 2 ) - رجال دوره ناصرى / 44 ( 3 ) - س . ج . و . بنجامين : پيشين / 362 ( 4 ) - جرج . ن . كرزن : پيشين 1 / 561 ( 5 ) - رجال دوره ناصرى / 46