حسام السلطنه به‌عنوان والى خراسان از سوى شاه مأموريت پيدا كرد تا به سرخس رفته و تراكمه آنجا را كه دست به غارت و دستبرد به اموال مردم مشهد مىزدند و ايجاد ناامنى مىكردند ، سركوب نمايد . وى در اواخر بهار 1267 ه . ق به آن نواحى لشكر كشيد و منطقه را از شر تراكمه پاك ساخت . « 1 » در سال 1268 ه . ق كه ميرزا رفيع خان فورگى حاكم قلعه فورگ از قلاع محكم خراسان ، دم از خودسرى مىزد ؛ پاشا خان سرتيپ با دو فوج سرباز سمنان و دامغان و مير اسد اللّه خان علم حاكم قاينات ، به دستور حسام السلطنه به انتظام آن صفحات مأمور و پس از محاصره آن قلعه را تسخير نمودند . « 2 » وى تا سال 1270 ه . ق والى خراسان بود و پس از عزل وى فريدون ميرزا فرمانفرما برادر اعيانيش حاكم خراسان گرديد . « 3 » فريدون ميرزا پس از دو سال و اندى حكمرانى در خراسان به سال 1272 ه . ق در مشهد درگذشت و حسام السلطنه براى بار دوم حاكم خراسان گرديد . « 4 » در همين زمان از سوى انگليسىها اغتشاشات و بىنظمىهايى در هرات به وجود آمد . انگليسىها كه در اواخر سلطنت محمد شاه تصميم داشتند براى حفظ هند و افغانستان سرزمين خراسان را كه مجاور افغانستان بود با تحريك محمد حسن خان سالار از ايران جدا كنند و چون با مرگ سالار خان در اجراى نقشه خود ناكام شدند ، درصدد برآمدند تا شهر هرات را از حاكميت ايران خارج سازند . « 5 » با مرگ امير كبير و روى كار آمدن ميرزا آقا خان نورى به عنوان صدر اعظم ، مقاوله نامه‌اى به نفع دولت انگلستان و به ضرر دولت ايران درباره هرات به امضا رسيد كه مقدمه

--> ( 1 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مرآة البلدان 2 / 1009 ( 2 ) - همان 2 / 1133 - 1134 ( 3 ) - مهدى بامداد : شرح حال رجال ايران 2 / 106 ( 4 ) - محمد تقى خان لسان الملك سپهر : پيشين 3 / 1304 ( 5 ) - ناصر نجمى : پيشين / 153