غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

387

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

جنايت‌هاى بعدى آقا خان نورى بود . در اين مقاوله‌نامه آمده بود كه : « دولت ايران متعهد مىشود كه به‌هيچ‌وجه قشونى به سمت هرات نفرستد مگر آنكه سپاهيان بيگانه يعنى قوايى مثلا از كابل و يا قندهار يا هر كشور خارجى ديگرى به شهر هرات روى آورده ، بخواهد آن ناحيه را مورد تاخت‌وتاز قرار دهد » . « 1 » ازسوىديگر در اوايل 1855 م / 1271 ه . ق لرجان لارنس ، با نمايندگان دولت محمد خان ، حاكم افغانستان معاهده‌اى براساس دوستى و صلح دائمى منعقد ساخت كه همين امر مقدمه آغاز خصومت و دشمنى ميان دوست محمد خان و امناى دولت ايران گرديد و خاصه شهر هرات در اين گيرودار وجه المصالحه اين دوستى و معاهده سياسى شد . با مرگ سردار كهندل خان ، محمد يوسف خان ابدال از سوى دولت ايران حكمران شهر هرات گرديد . در اين هنگام دوست محمد خان به تحريك انگليسىها با لشكر افغان به هرات حمله‌ور شد و محمد يوسف خان ابدالى از حكمران خراسان ، حسام السلطنه تقاضاى كمك كرد . « 2 » در 1273 ه . ق حسام السلطنه مأمور فتح هرات شد ، « 3 » او نخست سام خان رئيس ايل زعفرانلو را با هزار و پانصد نفر به هرات فرستاد كه خوانين هرات او را نپذيرفتند . سپس خودش به آن‌سو حركت نمود و هرات را به تصرف در آورد . « 4 » فتح هرات در روز شنبه 25 صفر 1273 ه . ق و به قولى اول ربيع الاول روى داد . « 5 » با فتح هرات انگليس به دست‌وپا افتاد و براى نجات آن اقدام به عمليات تهديدآميز نظامى در جنوب و سواحل و بنادر خليج فارس و مستقر نمودن نيروهاى پياده و سواره و توپخانه در بندر بوشهر و جزيره قشم و خارك نمود . علاوه بر آن ميرزا آقا خان نورى صدر اعظم را به ترسانيدن شاه

--> ( 1 ) - همان / 154 ( 2 ) - همان / 158 - 159 ؛ مهدى بامداد : پيشين 2 / 106 ( 3 ) - ملا هاشم خراسانى : پيشين / 628 ( 4 ) - مهدى بامداد : پيشين 2 / 106 ( 5 ) - ملا هاشم خراسانى : پيشين / 628