غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

357

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

به ازدواج او در آمد . « 1 » و در ربيع الاول سال 1306 ه . ق از سوى شاه ملقب به اشرف السلطنه گرديد . « 2 » زندگى شاهزادگى و همسرى با شخصى كه هر روز در دربار بود از اشرف السلطنه زنى جسور ساخته بود . « 3 » دكتر فوريه كه از سال 1306 ه . ق طبيب مخصوص ناصر الدّين شاه بوده است ، اشرف السلطنه را زنى جاه‌طلب ، توطئه‌ساز و مرتبط با ناصر الدّين شاه توصيف مىكند . « 4 » اشرف السلطنه در جاه‌طلبىهاى شوهرش به‌عنوان يكى از رجال جاه طلب عصر قاجار شريك بود و در به دست آوردن پست و مقام براى او مىكوشيد . او كوشيد تا شاه را وادار كند كه وزارت دادگسترى كه با مرگ يحيى خان مشير الدوله بدون تصدى مانده بود به شوهر او سپرده شود . « 5 » همچنين در پى دوندگىهاى او بود كه ناصر الدّين شاه در ربيع الثانى سال 1304 ه . ق لقب اعتماد السلطنه را به شوهرش داد . « 6 » البتّه لازم به ذكر است كه در كنار اين خصوصيات ، ويژگىهاى مثبتى نيز در زندگى عزت ملك خانم وجود دارد كه مهمترين آنها مشاركت وى در تدوين و حفظ يادداشت‌هاى روزانه شوهرش اعتماد السلطنه است . اين يادداشت‌ها كه شامل شانزده سال حوادث اواخر دوره پادشاهى ناصر الدّين شاه ( سال‌هاى 1292 - 1293 ، 1298 ، 1313 ) است ، از منابع بسيار پراهميت عصر قاجار محسوب مىگردد كه هم‌اكنون با عنوان روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه چاپ شده است . اعتماد السلطنه هر شب پس از اينكه از حضور شاه به منزل مىآمد به نوشتن شرح وقايع روز مىپرداخت و به قول خودش احدى از آن خبر نداشت . تنها كسى كه از تحرير اين خاطرات باخبر بود عيال

--> ( 1 ) - مهدى بامداد : پيشين 3 / 341 ( 2 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : روزنامه خاطرات / 603 ( 3 ) - مهدى بامداد : پيشين 3 / 341 ( 4 ) - فووريه : سه سال در دربار ايران / 337 ( 5 ) - مهدى بامداد : پيشين 3 / 341 ( 6 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين / 72 ؛ مهدى بامداد : پيشين 3 / 340