تهران خواستارند . عريضه مفصلى به مجلس شوراى ملى نوشته‌اند كه حشمت الملك يك‌صد و سى هزار تومان از بانك رهنى روس استقراض كرده است ، در صورتى كه ماليات قاينات سى هزار تومان نمىشود . استدعا داريم حشمت الملك در تهران بماند و حركت نكند . » « 1 » على اكبر خان علم گرچه كوشيد تا اختلافات خانوادگى پيش‌آمده بعد از مرگ پدر ، بر سر قدرت را بر طرف سازد ، لكن موفق نشد و حكومتش بيش از يك سال بر قاين طول نكشيد و پس از آن حكومت به محمد ابراهيم خان علم برگشت . « 2 » از ديگر مسائلى كه در زمان حشمت الملك دوم از اهميت ويژه‌اى برخوردار بود ، رقابت دولت‌هاى انگليس و روسيه در ايران و به خصوص در حوزه قاينات و سيستان بود . هر دو كشور مىكوشيدند تا در يك رقابت گسترده تجارى ، هرچه بيشتر بازارهاى تجارى و اقتصادى ايران را در اختيار خود بگيرند . روسيه تلاش مىكرد تا در بين مردم منطقه نفوذ كند . در 1319 ه . ق به دستور كنسول روسيه در ميان عشاير منطقه تفنگ به‌عنوان هديه تقسيم شده بود . انگلستان از فعاليت دولت روسيه بىاطلاع نبود ؛ ازاين‌رو لرد كرزن نايب‌السلطنه هند ، در واكنش به فعاليت‌هاى روسيه ، تلگرافى به شرح زير به لندن مخابره كرد : « ما تصور مىكنيم كه به‌هيچ‌وجه مستقيم يا غير مستقيم سيستان نبايد تحت نظارت روسيه درآيد . اشاره‌اى به دولت ايران كه ما به سيستان علاقه داريم و نمىتوانيم به نابوديش رضايت دهيم ، شايد مانع از بروز چنين نيتى باشد . « 3 » سيد حسن تقىزاده در اين مورد مىنويسد : « رقابت روس و انگليس در آن زمان در ايران نقطه مركزى ثقل و كانون خود را در سيستان و قاينات داشت كه با تمام قواى خود اين دو دولت در آن نواحى كه راه تركستان و هرات و هند بود باهم مبارزه سياسى مىكردند نماينده

--> ( 1 ) - هاشم محيط ما فى : مقدمات مشروطيت / 295 ( 2 ) - مهدى بامداد : پيشين 2 / 434 ؛ محمد حسين آيتى : پيشين / 118 ( 3 ) - مظفر شاهدى : پيشين / 68