غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

308

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

انگليس براى نفوذ بيشتر در اين مناطق به حشمت الملك دوم قول داده بود كه از وى حمايت خواهد كرد و با تمام توان در پشت سر او خواهد ايستاد » « 1 » بايد اذعان داشت كه جانبدارى دولت انگليس از حشمت الملك علم به خاطر منافعشان بوده نه دل‌سوزى براى حشمت الملك چنان كه در يكى از تلگراف‌هاى نماينده انگليس آمده است « مىترسم كه اگر او ( حشمت الملك دوم ) را به حال خود واگذاريم تا از كار بر كنار شود نفوذى را كه در سيستان داريم به روس‌ها ببازيم . آخرين راه و چاره اين است كه به دولت ايران اشاره كنيم كه چنان كه در نتيجه احضار او سروصدايى در سيستان بلند شود . ممكن است يك عده از نظاميان هندى براى حفظ سوداگران هندى گسيل شوند و شايد اين اقدام مؤثر واقع شود . » « 2 » با آغاز صدر اعظمى عين الدوله ( 1321 - 1322 ه . ق ) اوضاع به ضرر خاندان علم تمام شد . در همين زمان حشمت الملك و شوكت الملك از سوى عين الدوله به تهران احضار شدند . بعضى علت آن را اخذ ماليات‌هاى عقب‌افتاده و ديگر عوارض مالى عنوان كرده‌اند . « 3 » مىتوان رقابت بين روس و انگليس در ايران را از ديگر اسباب احضار آنان به تهران دانست . زيرا معروف بود كه عين الدوله فردى مستبد و مستقل و بىاعتنا به تقاضاهاى دولت‌هاى خارجى بود . « 4 » در فاصله زمانى كه على اكبر خان علم در تهران بود فرزندش معصوم خان به‌عنوان جانشين وى در سيستان حكومت مىكرد . از سال 1330 ه . ق به دليل كهولت سن على اكبر خان ، حكومت سيستان به دست پسرش معصوم خان كه بعدها ملقب به حسام الدوله شد ، قرار گرفت . در همين سال كه كليه حكام به تهران احضار شده بودند و چون حشمت الملك بيمار و بسترى بود ، معصوم خان از سوى وى به تهران

--> ( 1 ) - همان / 74 ( 2 ) - مظفر شاهدى : پيشين / 70 - 71 ( 3 ) - باقر عاقلى : تيمور تاش در صحنه سياست / 12 ( 4 ) - مظفر شاهدى : پيشين / 75