( 29 ) ازغدى - محمّد اسماعيل ( 1160 - 1231 ه ق ) مولى محمّد اسماعيل ازغدى فرزند ملا حسين ، متخلص به وجدى از مشاهير اهل سلوك بود . در ازغد ، يكى از توابع شاهان‌دژ ( شانديز ) شهرستان مشهد ، در يك خانواده روحانى چشم به جهان باز كرد و پس از تحصيل علوم رايج آن عصر ، خدمت مولانا محراب رسيد و راه سير و سلوك پيش گرفت . مدتى به هرات رفت و مجلس درس و بحث در آنجا داشت و پس از آن سى سال در مشهد مجاور بود و بجز مولانا محراب از حسينعلى شاه اصفهانى بهره برد . و به مير عالم شاه هندى و قطب الدّين نيريزى و آقا محمّد كازرونى و محمّد هاشم شيرازى ، از بزرگان سلسله ذهبيه ، دست ارادت داد و سالها رياضت كشيد تا اينكه از مرشدين اين سلسله شد . ايشان مكتوبى به تنى چند از اصحاب سلوك داد . آقابزرگ تهرانى ، تحت عنوان مكتوب المولى محمّد اسماعيل الازغدى ، از آن ياد كرده است . اين مكتوب را حاج محمّد زمان بن كلب‌على جلاير مشهدى متوفى سال 1286 ه ق به خط خود نوشته است . مثنوى با 12000 بيت از او به يادگار مانده است . او با ميرزا هدايت اللّه مجتهد امام‌جمعه مشهد ، و مولانا عبد الوهاب شيخ الاسلام معاصر بود و با اهل ظاهر ناسازگارى داشت . مولانا سيّد محمّد تقى كاشى پشت مشهدى و محمّد حسن هروى نزد او تلمذ كرده‌اند . پشت مشهدى روزها به مدرسه مولانا مىرفت و در ميان درس او اظهار فضل مىكرد . مولانا ازغدى مدتى با او مسالمت داشت ، تا اينكه روزى گفت : خوب است آنها كه بىخبرانند با صاحب‌نظران سخن از معنى نرانند ذهن سيد محمد تقى از معنى عارى شد تا چهارده روز چنين بود ، تا اينكه ازغدى به وى گفت چرا سخن نمىگويى ، و سرچشمه‌هاى علوم از قطب وى جارى شد .