شهرك « جى » اصفهان به فرمان تهمورث شاه ساخته‌اند ، كه دانش‌هاى بسيار و گوناگون بدانجا فرا بردند ، و آنها را بر روى پوست توز كتابت نمودند ، تا از دستبرد رويدادها براى مردمان بر جاى بماند « 1 » . به سال 350 ه . ق . حمزهء اصفهانى خود ديده است كه حدود پنجاه بار پوست نبشته ( توز ) به خطّ قديم ايرانيان از كهن‌دژ « جى » سارويه بدست افتاد « 2 » . ابو ريحان بيرونى نيز همين خبر را - شايد از حمزه - به نقل آورده است ، اينكه در زمان ما گاهگاه ديده مىشود كه از ويرانه‌هاى شهرك « جى » اصفهان خانه‌هايى پر از بسته‌هاى بسيار پوست درخت توز كه در كمان‌ها و سپرها كار مىرود ، پديدار شده كه بر روى آنها نوشته‌هايى است با كتابتى ناشناخته ، و دانسته نيست چه نوشته‌اند » « 3 » . اما ابن نديم كه او نيز خود ( به سال 350 ه . ق در بغداد ) شاهد وصول صندوق‌هاى حاوى همان پوست نبشته‌هاى « سارويه » فرستاده شده از اصفهان بوده است ، ياد كند كه بخشى از آنها به زبان يونانى و فهرست اسامى سپاهيان و مبالغ ارزاق آنان بود ، ولى كتابها به غايت بدبوى بودند به حدّى كه گويى تازه دباغى شده‌اند ؛ يك سالى كه در بغداد ماندند خشك شدند و بوى آنها رفت » « 4 » . از اين فقره آشكارا برمىآيد كه آن كتابها بر روى پوست‌هاى جانورى نوشته بوده ، نه پوست‌هاى گياهى كه گفته‌اند « توز » بوده است . به‌هرحال ، هر دو قسم كاربرد داشته است . حكيم فردوسى از زبان بزرگمهر دانا فرمايد : نوشتم سخن چند بر پهلوى * ابر دفتر و كاغذ خسروى سپردم به گنجور تا روزگار * برآيد بخواند مگر شهريار 2 . نامه و كتاب اگر از وجود نوشته‌هاى باستانى ايران به صورت كتابات تصويرى يا ميخى در ادوار ما قبل مادى آگاهى و نمونه‌هايى بدست است ، اگر از نوشته‌هاى ميخى يا كتابات آرامى

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 301 / ترجمهء محاسن اصفهان ، ص 15 - 17 . ( 2 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ، ص 149 و 150 . ( 3 ) . الآثار الباقية عن القرون الخالية ، ليپزيك ، ص 24 . ( 4 ) . الفهرست ، ص 302 .