بلشرابنى بابلى ( به سال 577 ق . م . ) نيز متضمّن ارصاد دقيق سيّارات طىّ ده‌ها سال مىباشد . كاهنان بابلى موفقيت‌هاى جديد خود را با توجّه به نتايج حاصله از طريق رياضيات پيچيده - كه طىّ پانزده قرن گذشته باليده بوده - به كار مىبردند . لذا جدولهاى نجومى ايشان غالبا در دقّت هيچ كم از جداول امروزى نمىآورد ، ازمنهء طلوع و غروب كواكب را تا حدّ دقايق و بعدا ثوانى و ثوالث گاهنگارى كرده‌اند . از جملهء آنها ، رصدهاى منسوب به عهد « كمبوجيه » هخامنشى - مثلا آنچه به سال هفتم پادشاهى وى تاريخ‌گذارى شده - در خصوص ستارهء هرمزد ( - مشترى ) طى دوران پادشاهى داريوش يكم هم ادامه يافته ، نظر به خداى برين « اهورامزدا » در كيش ايشان همانا مشاهدات مزبور حائز اهميّت بسيار بوده است « 1 » . اينك بايد از بزرگترين كار برجستهء نجوم بابلى در دوران امپراتورى هخامنشى ياد كرد ، كه همانا تحوّل روش‌هاى رياضى براى محاسبهء اوضاع خورشيدى ، قمرى و سيّاره‌اى ، گرفتگىها و ديگر پديده‌هاى سپهرى محسوب مىشود . چنين شاهكارى عبارتست از دو نظام « الف » ( بابل ) و « ب » ( اوروك ) حساب قمرى ، يعنى حالات هلال و بدر و محاق ( نوماهى ، پرماهى ، سياهى ) طىّ سال خورشيدى ، مختصّات طولى - عرضى خور و ماه در اوضاع مزبور ، پيش‌بينى مواقع خسوف و كسوف ؛ و مسائل ديگر كه تمام اين‌ها منجّمان بعدى و از جمله بطلميوس قلوذى را قادر ساخت تا نظريات مربوطه را تكامل بخشند . اما نظام « الف » بين سالهاى 540 و 470 ق . م . در زمان داريوش يكم هخامنشى ( 522 - 486 ق . م . ) و نظام « ب » بين سالهاى 480 و 440 ق . م . در زمان فرزندش خشايارشا ( 486 - 465 ق . م . ) ابداع شد . واضع نظام « الف » نبوريمانو پسر بالاتو ( ح 560 - ح 480 ق . م . ) از تبار كاهنان بابل كه آثار وى به عنوان « نگرش‌هاى ماه و اختران » در تاريخ علم اشتهار عظيمى پيدا كرده است . نبوريمانى هم از زمان كمبوجيه به كار آغاز كرد ، متون رصدهاى سيّارات و خصوصا ستارهء هرمزد ( بين سالهاى 525 تا 489 ) و محاسبات آنها در يك مجموعه ، ضمنا مشتمل بر دوازده مسأله هم از براى منجّمان كه شرعا آنها را به سال 490 و 489 ق . م گواهى نموده است . نظام « الف » نبوريمانى از لحاظ علمى و رياضى مشابه با دستگاه امروزى ، و نظريهء مطروحه طىّ آن بسيار تحسين‌انگيز است .

--> ( 1 ) . History of persian Empire , p 201 / The Birth of Astronomy , pp . 200 - 202 .