الشعراء » ، « حديقهء امان الهى » ، « روز روشن » ، « صبح گلشن » و « كلمات الشعراء » و غيرهم كه ذكر اكثر آنها موجب اطالهء كلام مىگردد . در آن زمين كه نسيمى وزد ز طرهء دوست * چه جاى دم زدن نافه‌هاى تاتارى است اهميّت تذكره‌نويسى : در بررسى علوم تاريخى ادبى خصوصا تذكره‌نويسى مىبينيم كه شناخت صحيح از رجال علمى ادبى به‌طور طبيعى بازگوى فرهنگ و حيات ادبى ملل مختلفه بوده و مىباشد و تاريخ خصوصا تاريخ ادبيات ريشه‌اى عميق در فرهنگ جوامع دارد ، و هر جامعه‌اى با معرفى گذشتگان علمى خود به‌ويژه در ادب و آداب و رسوم مىخواهد برترى خويش را نسبت به جامعهء اخلاقى ديگران بمنصهء اثبات برساند . به‌درستى كه اين مفاهيم علمى ادبى است كه در تمدن‌هاى گونه‌گون همچنان ستاره‌اى بر تارك اقوام و ملل مختلف مىدرخشد و اگرچه امروزه با اين آشفتگى عظيم فكرى كه در ادبيات و اخلاق ادبى معاصر رسوخ نموده ، و انديشه‌هاى فرامدرنيتهء گاهى تا سرحدّ پوچ بىرحمانه ادب فكرى گذشته را نشانه رفته است و انواع افكار جديد عصر مكاشفه را حتى در جوامع اروپايى پايمال نموده و با ظاهرفريبى عملى بيدارى را در بعدى برتر از اسب چوبين تروا به وسيلهء روشنفكران « به اصطلاح آل احمد » غرب‌زده به ملل محروم اهداء مىكند . اما هنوز موضوعات كلاسيك گذشته در اوج انديشه‌هاى درست جايگاه والايى داشته و دارد و ارجى براى فهم داده‌هاى نادرست حتى در جوامع غربى قائل نيست . امروزه نگارنده معتقد است كه پيش از هر چيز انديشمندان متعهد بايد روش بهتر دانستن را براى نسل‌هاى آينده بازگو و بر اين مبنى تأكيد داشته باشند كه مبادى فكرى ادبى هر جامعه‌اى متضمن مطالب نابى است كه در آثار گذشتگان آمده است و در راه رسيدن به اين هدف عالى مىتوان دريافت كه چگونه ادبيات سخنور گذشته مفاهيم عالى ادبى را براى ما به امانت گذاشته است ، و در مرور زمان افكار جديد ناقدان منصف و شاعران نوسراى متعهد چه