پيراسته گرديده است فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ . جمان جان‌فزاى جهان و انسان ، از نقّاش چيره‌دست آفرينش ، با ترتيب تام ، و تنسيق كامل ، و اندازه سزاوار ، و ريخت بايسته ، و پيوسته شايسته و نسبت موزون ، و انسجام مربوط اعضاء و جوارح حساب‌شده آنها با يكديگر صورت يافته است كه در نهايت زينت و زيبايى و آراستگى است . واژهء « اندازه » فارسى ، در تازى به كلمه « هندسه » تعريب شده است . يعنى هندسه همان اندازه است . در اصول كافى جناب كلينى ، روايت است كه امام على بن موسى الرضا عليه السّلام به يونس بن عبد الرحمن فرموده است : « فتعلم ما القدر ؟ قلت : لا ، قال : هى الهندسة . يعنى : آيا مىدانى قدر چيست ؟ گفت : نه ، فرمود : قدر به معنى هندسه است . « 1 » قدر در اين حديث به فتح قاف و دال است ، چه اينكه قدر به فتح قاف و سكون دال به معنى مطلق اندازه است ، و به فتح هر دو به معنى اندازه معيّن است ، قوله سبحانه : إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ ( سوره قمر ، آيه 50 ) . يعنى هرچه كه در خلقت دلرباى نظام احسن عالم به وقوع پيوست به اندازه معيّن يعنى به حدّ و صورتى حساب شده است . مثلا : اگر مردمك چشم به اندازه يك ميكرون از جاى خودش كنار برود ، بينايى را از دست مىدهد ، و يا كاژ مىشود يعنى لوچ و چپ مىشود . تأثير علوم رياضى در تقويت نفس و تقويم و تعديل فكر علم به قوانين حسابى و قواعد مسائل عددى در تقويت نفس انسانى از اعظم وسائل است . به‌خصوص علم هندسه كه در تعديل و تقويم ذهن و فكر و

--> ( 1 ) . كافى معرب ج 1 ، ص 121 .