على زمانى قمشه اى

473

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

جمله انواع گوناگون گاه‌شماريها ( شامل هجرى شمسى ، هجرى قمرى ، ميلادى ، سلوكى / رومى ، يزدگردى ، غازانى ، محمد شاهى و يهودى ) ، جدولهاى مختصر قبله‌يابى ، جدولهاى رؤيت هلال ، انواع « اختيارات » سال و ماه از ديد احكام نجومى و براى هر روز خاص از سال ، موقعيت ماه و سيارات ، و جدول كوچكى براى دانستن اوقات مناسب استخاره در طول هفته . تشتت و ناهمگونى تقويمهاى استخراجى با دستور ناصر الدّين شاه بر طرف نشد . سالها بعد ، براى جلوگيرى از بروز اشتباه در تقويمهاى استخراجى ، هيئتى متشكل از چند تن از صاحب‌نظران مأموريت يافت تا تقويمها را بررسى و بهترين آنها را براى چاپ و انتشار در سراسر كشور انتخاب كند . اسنادى از فعاليتهاى اين هيئت در فاصلهء سالهاى 1309 تا 1331 ش وجود دارد . در 1307 ش ، سيد جلال الدّين طهرانى توانست موافقت وزارت معارف وقت را براى استفاده از كلمهء « گاهنامه » ، اختصاصا براى تقويمهاى منتشرشدهء خود ، جلب نمايد . تهيهء تقويمهايى با سبك و سياق مورد اشارهء ابو ريحان بيرونى با نام تقويمهاى نجومى همچنان در ايران ادامه دارد . در اروپا نمونه‌هايى از تقويمهاى رايج در سرزمينهاى اسلامى و رساله‌هاى مختلف دربارهء استخراج تقويم و چگونگى ساختار آنها ترجمه و منتشر شد . در 1649 ميلادى ، جان‌گريوز ( متوفى 1652 / 1062 ) بخشى از كتابى ناشناس دربارهء تقويم به زبان فارسى را به لاتينى ترجمه و به همراه متن اصلى در لندن منتشر كرد . اين كتاب بخشى است از رساله‌اى دربارهء چگونگى استفاده از خلاصه‌نويسيهاى رايج در انواع تقويمها ، براساس حساب جمل و اختصارات مربوط به خورشيد ، سيارات و اصطلاحات نجومى . يكى از كهن‌ترين تقويمهاى رايج در