شوند نوشته ، عملا بسط آن چيزى است كه ابو ريحان بيرونى گفته ، با افزودن مختصر دانسته‌هايى كه پس از ابو ريحان بيرونى در سرزمينهاى اسلامى دربارهء تقويمها رواج يافته است . شاردن نيز صورت تفصيلى و جزء به جزء يكى از اين تقويمها را ، كه در دورهء صفوى در ايران تهيه مىشد ، توضيح داده و انواع گاه‌شماريهايى را كه در اين تقويمها درج مىشده ، برشمرده است . مهمترين تقسيم‌بنديى كه در دورهء صفوى در ايران دربارهء تقويمها وجود داشته ، تقسيم آنها به تقويمهاى تام و غير تام بوده كه براساس آن ، تقويم تام كاملترين صورت استخراج تقويمها و شامل انواع گاه‌شماريها و اطلاعات نجومى و احكام نجومى بوده كه در آن زمان امكان محاسبه آنها وجود داشته است . ولى در تقويم غير تام مثلا محاسبات مربوط به تعيين مدخل ( روز اول ) و مشخصات سال در گاه‌شمارى دوازده حيوانى ارائه نمىشده است . در دورهء قاجار ، بويژه در زمان حكومت ناصر الدّين شاه ( 1264 - 1313 ) ، به دو علت ( ورود علوم جديد از جمله ستاره‌شناسى جديد ، و رواج صنعت چاپ در ايران ) در نحوهء استخراج و تكثير تقويمها تغييرات مهمى پديد آمد . در 1277 / 1239 ش ناصر الدّين شاه به استخراج‌كنندگان تقويمهاى سالانه دستور داد كه خرافات را به تقويمهاى استخراجى وارد نكنند ، و در 1291 / 1253 ش به محمد حسن خان اعتماد السلطنه ( متوفى 1313 ) دستور داد كه تقويم سالانه استخراج كند و اعتماد السلطنه نيز واژهء « سالنامه » را براى اين تقويمها وضع كرد . همچنين به فرمان ناصر الدّين شاه ، براى جلوگيرى از بروز تشتت ، فقط تقويمهاى استخراجى عبد الغفار نجم الملك اصفهانى ( مشهور به نجم الدوله ، ستاره‌شناس عهد قاجار ، متوفى 1326 ) اجازهء چاپ يافت . در تقويمهاى استخراجى عبد الغفار آگاهيهاى نجومى و احكام نجومى متعددى وجود دارد ؛ از