على زمانى قمشه اى
464
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
دربارهء گاهشمارى يهودى مطالبى ذكر كردهاند . در نمونههاى متعددى از زيجهاى دورهء اسلامى نيز بخشى به بررسى اين گاهشمارى اختصاص دارد . محمد بن ايوب طبرى ، همانند بسيارى از دانشمندان اسلامى ، به هنگام محاسبهء روزها و ماهها و تعيين كبيسه در گاهشمارى يهودى اين محاسبهها را از مبدأ گاهشمارى ذوالقرنينى ( - سلوكى ) ، نه يهودى ، انجام داده است . از ميان دانشمندان اسلامى ، ابو ريحان بيرونى بيش از همه دربارهء اين گاهشمارى مطالبى نوشته است . بهطورى كه بسيارى از دانستههاى امروزى دربارهء ماهيت اين گاهشمارى در جوامع اسلامى ، مديون نوشتههاى اوست . جدولهاى متعددى دربارهء آغاز ماههاى اين گاهشمارى در هريك از روزهاى هفته ، چگونگى آغاز سال در هريك از سالهاى ناقصه ، معتدله يا تامه و روزهاى مهم در اين گاهشمارى ترتيب داده است . در مورد استفاده از اين گاهشمارى در اسناد تاريخدار اسلامى ، آنچه مهم به نظر مىرسد رواج استفاده از گاهشمارى سلوكى بهجاى گاهشمارى يهودى است ، چنان كه سنگ مزارى در بيت المقدّس ، متعلق به 367 هجرى قمرى با گاهشمارى سلوكى ، نه گاهشمارى يهودى ، تاريخگذارى شده است . در مورد تطبيق اين گاهشمارى نيز مالر روزهاى آغاز ماههاى يهودى را بين سالهاى 4001 تا 5950 يهودى ( 240 - 2190 ميلادى ) تطبيق و جشنهاى هرسالهء گاهشمارى يهودى را در همين دورهء زمانى به دست داده است . يوسف ستارهشناس ، پژوهشگر معاصر ، نيز گاهشماريهاى هجرى شمسى ، هجرى قمرى ، ميلادى و يهودى را بين سالهاى 1278 تا 1404 شمسى / 1317 - 1444 قمرى / 1900 - 2026 ميلادى / 5660 - 5786 يهودى تطبيق داده و در جدولهايى عرضه كرده است . گاهشمارى ميلادى يا مسيحى صورت تكميلشدهء گاهشمارى رومى