است كه به سبب تطبيق نداشتن گاه‌شمارى رومى با فصول و حركت قهقرايى آنها در طول سال به وجود آمد . گاه‌شمارى رومى نيز براساس گاه‌شمارى مصرى باستان ، كه گاه‌شمارى شمسى بود ، به وجود آمد . اصلاح گاه‌شمارى رومى ، اركان گاه‌شمارى ميلادى را پديد آورد . اين اصلاح در زمان ژوليوس ( يوليوس ) سزار ، سردار مشهور رومى ( ح 102 - 44 ق م ) ، صورت گرفت . گاه‌شمارى جديد از سال 45 ق م رسميت يافت و بعدها به نام ژوليوس سزار ( يوليوس قيصر ) به گاه‌شمارى يوليانى / قيصرى مشهور شد . طول سال در اين گاه‌شمارى 365 روز و 6 ساعت محاسبه و قرار شد در هر چهار سال يك روز به عنوان كبيسه به سال افزوده شود . در زمان آوگوستوس ، نيز در اين گاه‌شمارى اصلاحاتى صورت گرفت ، شامل ترتيب تعداد روزهاى ماه و اضافه شدن روز كبيسه به آخر ماه فوريه . امّا مهمترين اصلاح در اين گاه‌شمارى ، جابجايى آغاز سال از 25 مارس به اولين روز ماه ژانويه بود ولى اين تغيير آغاز سال تا قرنها مقبوليت عمومى نيافت . با اين جابه‌جايى ترتيب شمارشى نام ماهها ، كه تا اين زمان در نام ماه‌هاى ميلادى وجود داشت ، از بين رفت و ماههايى كه نام آنها بيان‌كنندهء مرتبهء شمارشى آنها در رتبه‌هاى هشتم ، نهم و دهم سال بود به عنوان ماه‌هاى دهم ، يازدهم و دوازدهم قرار گرفتند . در زمان حكومت كنستانتين اول ( امپراتور روم : 228 - 337 ميلادى ) و در سال 321 ميلادى ، هفته يكى از اركان گاه‌شمارى شد . در اين زمان ، مبدأ اين گاه‌شمارى ، كه سير تكاملى خود را از زمان سزار آغاز كرده بود ، آغاز حكومت ديوكلتيانوس ( در منابع اسلامى ، مثلا ابو ريحان بيرونى ، 1923 ، ص 137 : دقلطيانوس ) ، امپراتور روم ، بود . بين التاريخين اين گاه‌شمارى در منابع گوناگون اسلامى ضبط شده است ( ابو ريحان بيرونى ، همان‌جا ، بين التاريخين اين گاه‌شمارى