على زمانى قمشه اى
462
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
منابع متعددى از اين گاهشمارى سخن گفتهاند ، گاهشمارى مسيحى تنها در چند قرن گذشته مورد توجه كشورهاى اسلامى قرار گرفته و حضور آن در سنّت تاريخنويسى اسلامى بههيچوجه با گاهشمارى يهودى مقايسهشدنى نيست . گاهشمارى يهودى در اصل نوعى گاهشمارى شمسى - قمرى است و كبيسههاى آن نيز درست برابر دورهء كبيسهگيرى نوزده سالهء شمسى - قمرى بابلى است كه بويژه در زمان هخامنشيان در ايران رواج داشته است ؛ يعنى ، اعمال هفت ماه كبيسه در نوزده سال . امّا الزام استفادهكنندگان از گاهشمارى يهودى در اجراى بموقع بعضى شعائر دينى با اوقات خاصى از روزهاى هفته و فصلهاى خاصى از سال باعث پيچيدگيهايى در اين گاهشمارى شده و درعينحال آن را يكى از دقيقترين گاهشماريهاى رايج در ميان نوع بشر كرده است . در گاهشمارى يهودى شبانهروز از موقع غروب خورشيد آغاز مىگردد و هر ساعت به 1080 بخش مساوى با نام « حيلق » تقسيم مىشود . ماه نيز از لحظهء مقارنه آغاز مىگردد كه در عبرى به آن ملاد / ميلاد ، به معناى تولد ، گفته مىشود . با ترتيب خاصى ، هر ماه 29 يا 30 روزه است و تعداد روزهاى سال نيز ، 353 ، 354 يا 355 روز در سالهاى عادى ( به ترتيب ، با نامهاى ناقصه ، معتدله و تامّه ؛ ابو ريحان بيرونى ، 1923 ، ص 57 ) و 383 يا 384 يا 385 روزه ، در سالهاى كبيسه ، مىباشد . سال با نخستين روز ماه تشرى ، موسوم به « روش هاشانا » شروع مىشود . روش هاشانا هرگز نبايد با روزهاى يكشنبه ، چهارشنبه و جمعه مصادف گردد تا دو روز تعطيل پشتسرهم مانع معيشت قوم يهود نگردد . همچنين در تعيين روش هاشانا چهار عامل دخيلاند تا روزهاى ديگر در گاهشمارى يهود كه براساس تعيين روش هاشانا و با شمارش از اين روز تعيين مىگردند با روزهاى تعطيل برخورد نكنند . اعمال هريك از اين دهيوتها ( - مانع ) يا جمع دو يا حتى