على زمانى قمشه اى
437
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
پيتك يا پنجك ناميده مىشد . محل قرار گرفتن اين پنج روز بهگونهاى كه كوشيار بن لبان در مورد گاهشمارى يزدگردى ذكر كرده است ، پايان آبانماه بود . نام اين ماه ، به صورت اول ماه يا اون ماه ضبط شده كه هر دو تصحيفى از نام ماه آبان است . همچنين ، از آنجايى كه در 632 ميلادى ، هنگام ابداع گاهشمارى يزدگردى ، ماه تير در گاهشمارى وهيژكى ( كبيسهدار ) مقارن اسفند در گاهشمارى جديد التأسيس خراجى ساسانى قرار داشته ، جشن تيرگان يا تير موسيزّه ، نوروز طبرى نيز ناميده شده است . گونهاى از اين گاهشمارى ، با همين ويژگيها امّا با نامهاى اندكى متفاوت نسبت به گاهشماريهاى شمال ايران ، در سنگسر ( امروزه : مهدىشهر ؛ واقع در شمال استان سمنان ) نيز رواج داشته است . يكى از گاهشماريهاى محلى ايران ، كه بر خلاف ساير گاهشماريهاى محلى مبدئى متفاوت با مبدأ گاهشمارى هجرى شمسى دارد ، گاهشمارى كردى است كه علاوه بر مبدأهاى متعددى كه در نواحى گوناگون و به صورت محدود در آن استفاده مىشود ، مبدأ مفروضى مربوط به فتح نينوا ( پايتخت امپراتورى باستانى آشور ) به دست هوخشتره در 612 ق م را براى آن انتخاب كردهاند و امروزه نيز در تقويمهاى چاپى از آن استفاده مىشود . بين نواحى كردنشين ، صورتهاى مشابه نام كردى ماهها وجود دارد . بر خلاف گاهشماريهاى شمال ايران ، كه نام ماهها در آنها تصحيفى گويشى از نام ماههاى گاهشمارى يزدگردى است ، اين نامها در گاهشمارى كردى برگرفته از نامهاى اصيل و محلى كردى مىباشد . بجز نام ماههاى سال و مبدأ گاهشمارى محلى كردى ، ساير اركان اين گاهشمارى ( طول سال و آرايهء كبيسههاى آن ) عينا برگرفته از گاهشمارى هجرى شمسى است . بين طايفههاى متعدد بلوچى - سيستانى نيز صورتهايى از گاهشمارى