در مصر رواج داشته است . در 501 هجرى قمرى ، گاه‌شمارى خراجى جاى خود را به گاه‌شمارى هجرى قمرى داد . اركانى كه براى گاه‌شمارى خراجى در ايران برشمرده شده است ، نشان از بكارگيرى طول سال شمسى يزدگردى دارد ، امّا بنا به نظر تقىزاده ، در اين گاه‌شماريها سال قمرى است و در هر 33 يا 34 سال ، براى برابرسازى طول سال با گاه‌شمارى شمسى و تطبيق آن با زمان جمع‌آورى ماليات ، يك سال حذف مىشده است كه آن را « ازدلاق » مىناميده‌اند . اگرچه ، روشى نزديك به اين شيوه مدتى در گاه‌شمارى رايج در حكومت عثمانى اجرا مىشده ، امّا تاريخهايى كه به عنوان دلايل اجراى ازدلاق برشمرده شده است به سبب اختلاف طول متوسط سالهاى گاه‌شمارى هجرى قمرى با طول سال در گاه‌شمارى خراجى ( - يزدگردى ) با سال 351 خراجى برابر شده‌اند . براثر اختلاف طول سال در اين دو گاه‌شمارى ، اختلاف اوليهء سالهاى خراجى و قمرى كه براثر اختلاف دو مبدأ گاه‌شمارى وجود داشت ، رو به كاهش نهاد ؛ به‌طورى كه سال 351 هجرى قمرى ، مطابق 351 خراجى شد . تا پيش از جنگ جهانى اول ( 1914 - 1918 ) ، گاه‌شمارى هجرى قمرى گاه‌شمارى رسمى و اصلى سرزمينهاى اسلامى بود و به علت مجاورت اين سرزمينها با ساير تمدنها و فرهنگها ، گاه‌شماريهاى ديگرى از جمله گاه‌شماريهاى سلوكى و يهودى و مسيحى نيز در بعضى مناطق كاربرد داشت . در اين زمانها گاه‌شماريهاى محلى محدودى نيز در نواحى مختلف كشورهاى عربى سرزمينهاى اسلامى به كار مىرفت . از جمله ، گاه‌شمارى رايج در حبشه ( اتيوپى امروزى ) كه از آن با نام گاه‌شمارى حبشى ياد شده است . اركان اين گاه‌شمارى از گاه‌شمارى مصر باستان اخذ شده بود ، يعنى استفاده از دوازده ماه سى