ب ) پيدايى و رواج گاه‌شمارى هجرى قمرى در شبه جزيرهء عربستان و كشورهاى عربى . دربارهء رواج گاه‌شمارى هجرى قمرى ، يعنى استفاده از نام ماه‌هاى رايج در شبه جزيرهء عربستان پيش از ظهور اسلام در گاه‌شمارىاى با مبدأ هجرت پيامبر اكرم از مكه به مدينه ، اقوال گوناگونى وجود دارد . براساس روايتى منسوب به رسول اكرم ، كه افراد متعددى چون محمد بن جرير طبرى و سيوطى نقل كرده‌اند ، آن حضرت در هنگام ورود به مدينه دستور وضع گاه‌شمارى هجرى قمرى با مبدأ همان زمان ، يعنى ابتداى ربيع الاول ، را صادر كردند . امّا به نقل از بسيارى از مورخان و نويسندگان ديگر ، در يكى از سالهاى شانزدهم ، هفدهم يا هجدهم هجرى و به دستور خليفهء دوم ، در جلسه‌اى كه به منظور طرح و وضع گاه‌شمارى براى سرزمينهاى اسلامى بر پا شده بود ( ابو ريحان بيرونى ، گزارش مختصرى دربارهء اين جلسه آورده است ) ، پس از رد چند نظر مختلف ، گاه‌شمارى هجرى قمرى با مبدأ اول محرّم سالى كه هجرت رسول اكرم در آن رخ داده بود ( 16 ژوئيه 622 ميلادى ) رسميت يافت . بر اين اساس ، دو ماه از سال اول هجرى ( از اول محرم تا اول ربيع الاول كه هجرت رخ داد ) ، پيش از آنكه واقعهء هجرت صورت گرفته باشد ، جزو سال اول هجرى قمرى محسوب شد . ملك‌پور جدول تطبيقى سال اوّل هجرى را ، با اساس قرار دادن سال اوّل هجرى شمسى ( اول فروردين سال اول هجرى ، 178 روز پيش از واقعهء هجرت ) و برابرهاى آن در گاه‌شمارى هجرى قمرى و ميلادى ، محاسبه و ارائه نموده است . بااينكه اقوال متعددى مبنى بر وضع گاه‌شمارى هجرى قمرى ، دست‌كم از سال شانزدهم هجرى ، وجود دارد ، اسنادى از جمله چند نمونه از عهدنامه‌هاى پيامبر اكرم با تاريخ پيش از سال شانزدهم ، يعنى زمان وضع گاه‌شمارى هجرى قمرى ، نسبت به زمان دقيق وضع گاه‌شمارى هجرى ترديد به