ركن است : روز ( روز هفته يا ماه ) ، ماه ( با توجه به نوع ماه و نحوهء شمارش ماهها ، براساس عددشمارى يا نامگذارى ) ، سال ( با توجه به نوع مفهوم سال ) و سال وقوع آن رويداد ، نسبت به مبدئى خاص . در هركدام از اين گاه‌شماريها ، براى جمع‌آورى كسر ساعت يك روز در طول سال ( كه عموما كسر دقيقى از يك روز نيست ) و تبديل آن به روز كامل ، يا براى نزديك كردن طول سال متوسط به طول سال شمسى ، روشهايى وجود داشته است . واژهء روز در فارسى ( در عربى : يوم ) ، به عنوان نخستين ركن گاه‌شمارى ، توسعا به معناى شبانه‌روز نيز به كار مىرود . به نوشتهء ابو ريحان بيرونى ، در صورتى كه مراد ، مفهوم شبانه‌روز باشد ، براى احتياط از عبارت « اليوم بليلته » نيز استفاده مىشده است . ايرانيان پيش از اسلام طلوع آفتاب را آغاز روز مىدانستند . طبق متون زردشتى كه بعد از ورود اسلام به ايران بازنويسى شده‌اند ، پس از ورود اسلام به ايران نيز همان سنّت را ادامه دادند . اعراب جاهلى ، غروب خورشيد را مبدأ شبانه‌روز مىدانستند . به نوشتهء ابو ريحان بيرونى ، آغاز شبانه‌روز در زيج شهرياران ، كتاب مهم نجومى ايرانيان دورهء ساسانى ، نيمه‌شب ذكر شده است . نزد تركان آسياى ميانه نيز شبانه‌روز از نيمه‌شب آغاز مىشده است ( غياث الدّين جمشيد كاشانى ) . اطلاعى كه ابو ريحان بيرونى دربارهء شروع شبانه‌روز از ظهر داده است ، تنها در گاه‌شمارى جلالى پذيرفته شد . ايرانيان پيش از اسلام ، هر روز را به پنج بخش نامساوى تقسيم مىكردند كه گاهى ، به علت كوتاه شدن طول روز ، يكى از اين بخشها حذف مىشد . امّا مهمترين تقسيم‌بندى روز ، تقسيم آن به 24 ساعت است . اقوام ختا و اويغور