على زمانى قمشه اى
369
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
يمن در سدهء هفتم ق . « 1 » گاهنامه تناسب زيج و گاهنامه ( تقويم ) لازم مىشمرد نگاهى به مقاله ممتّع و سودمند و همهسويه تقويم در دانشنامه جهان اسلام داشته و سپس سالنامههاى ( تقويمهاى ) مشهور و معروف را شماره كنيم : تقويم تقويم . بررسى انواع گاهشماريهاى رايج در كشورهاى اسلامى ، بحث مفصّلى است كه از زواياى گوناگون مىتون آن را مطرح كرد . بسيارى از اين گاهشماريها ، با اركانى مختص تمدن اسلامى ، در كشورهاى اسلامى بهوجود آمده و برخى از گاهشماريها نيز ، بدون داشتن مظاهرى از تمدن اسلامى ، در سرزمينهاى غير اسلامى پديد آمده امّا در برخى كشورهاى اسلامى رواج يافته است . در اين مقاله ، پس از طرح مسائل كلى دربارهء واژهء تقويم و اركان گاهشماريها ، گاهشماريهاى رايج در سرزمينهاى اسلامى در دو تقسيمبندى عمده بررسى شده است : 1 ) براساس سرزمينها و گاهشماريهاى رايج در آنها ( تقسيمبندى جغرافيايى ، بخشهاى 3 تا 5 مقاله ) ؛ 2 ) براساس گونههاى مختلفى از گاهشماريها با اركان غير اسلامى كه در سرزمينهاى اسلامى رواج داشته يا دارند ( تقسيمبندى موضوعى ، بخشهاى 6 تا 8 مقاله ) . براين اساس ، اين مقاله شامل اين بخشهاست : 1 ) واژهشناسى
--> ( 1 ) . الذريعة ، ج 7 ، ص 214 و بعد .