على زمانى قمشه اى
352
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
بخواهيم به جرم يك گرمى شتاب 3 سانتىمتر بر مجذور ثانيه وارد آيد نيرويى برابر 3 دين ، بر اين كار لازم است . بنابراين ، نيرو متناسب با شتاب است ، يعنى : پس اگر جرم افزايش يابد نيروى لازم براى ايجاد شتاب معيّن نيز افزايش مىيابد ، براى شتاب دادن يك جرم 5 گرمى به مقدار يك سانتىمتر بر مجذور ثانيه نيروى 5 دين مورد لزوم است بنابراين : قانون دوم نيوتون متضمّن اين دو تناسب است و اغلب به صورت بيان مىگردد ، F نيرو برحسب دين است كه به جسمى با جرم M اعمال مىشود و a شتاب برحسب سانتىمتر بر مجذور ثانيه است . اين رابطه از سه واحد اصلى تشكيل يافته است : شايان تأكيد است كه « شتاب » يك كمّيت « بردارى » است كه داراى بزرگى و جهت مىباشد ، همچنين « نيرو » يك كمّيت « بردارى » است ، بر اين پايه ، معادلهء بالا نه تنها بيانكنندهء اين واقعيت است كه مقدار عددى نيرو برابر حاصل ضرب جرم در شتاب است ، بلكه نشان مىدهد بردارهاى نيرو و شتاب همجهت مىباشند ، در نتيجه هرجا جسمى شتاب داده مىشود ، نيرويى اعمال مىگردد . مثال ، زمين درحالىكه به دور خورشيد گردش مىكند بهسوى آن شتاب داده مىشود ، پس بايد نيرويى موجود باشد كه زمين را بهسوى خورشيد بكشاند ، اين نيرو ، نيروى « جاذبه » است . خورشيد زمين را با نيرويى جذب مىكند كه به زمين شتابى برابر 59 % سانتىمتر بر مجذور ثانيه وارد مىكند ، جرم