على زمانى قمشه اى

353

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

زمين گرم است . بنابراين ، مقدار عددى نيروى وارده از خورشيد به زمين برابر است با : از طرف مقابل ، زمين نيز به خورشيد نيرويى برابر ، ولى در جهت مخالف وارد مىكند ؛ چون نيروها برابرند . بنابراين ، شتاب وارد بر خورشيد را در اثر نيروى جاذبه بين خورشيد و زمين با درنظرگرفتن اينكه جرم خورشيد گرم است مىتوان تعيين كرد ، بنابراين : شتاب خورشيد شتاب خورشيد پس خورشيد به علت بزرگى جرمش كم‌تر از زمين شتاب داده مىشود ؛ يعنى اين عدد نشان‌دهندهء آن است كه تأثير جاذبهء زمين بر خورشيد در واقع صفر است . بايد توجّه داشت نيروهاى متقابل در مورد حركت بيان گرديده‌اند ، ولى در مورد همه نيروها كاربرد ندارند ، چنان‌كه بدان خواهيم پرداخت . قانون سوم : « براى هر نيرو ، نيرويى برابر وجود دارد و در جهت عكس عمل مىكند » . شايان ذكر است كه براى محاسبه نوعا از دو دستگاه استفاده مىكنند : يكى دستگاه C , G , S كه فاصلهء برحسب سانتىمتر ( c , m ) جرم به حسب گرم ( G ) و زمان برحسب ثانيه ( S ) و نيرو برحسب دين ( Dyne ) ملاحظه مىشود . و ديگرى دستگاه M , K , S علمى ( نه صنعتى ) در اين دستگاه M نشان‌دهندهء متر و K كيلوگرم و S يا T زمان برحسب ثانيه است . در اين صورت ، نيرو برحسب