على زمانى قمشه اى
342
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
توضيح : اينكه هر سيّاره زمانى حداقل سرعت را داراست كه دور تر است . گرچه سرعتهاى سيّارات در مدارهاى خود ثابت نيست ، ولى كميّت ديگرى كه با سرعت ، رابطهء نزديك دارد ثابت است و آن سرعتى است كه خطّ و اصل خورشيد و سيّاره مساحات را جارو مىكند ، اين خطّ در حضيض ، خورشيدى كوتاه و در اوج ، خورشيدى بلند است . قانون دوم دال بر آن است كه سيّاره در اوج خورشيدى خود بايد كندتر از حضيض حركت كند تا بتواند مساحتهاى مساوى را بر روى بيضى جارو كند . در اين شكل ، شعاع جامل ، مساحتهاى مساوى ( سه مساحت هاشور زده شده ) را در زمانهاى مساوى ( 25 روز ) مىپيمايد ، در اوج خورشيدى سيّاره نسبتا به كندى از A به B مىرود ، در حضيض خورشيدى سيّاره با سرعت بيشترى فاصله E به F را مىپيمايد و مساحتها با سرعت متوسط هم بين C و D قرار دارند . قانون سوم : به رابطه ميان دورهء تناوب سيّاره و فاصله متوسط آن از خورشيد مربوط مىشود . « دورهء تناوب » مدت زمانى است كه طول مىكشد تا سيّارهاى يك دور كامل بر گرد خورشيد بگردد ، اين زمان براى سيّارهء « عطارد » فقط 88 روز ، براى « زمين » 25 / 365 روز و براى « پلوتو » - دورترين سيّاره