على زمانى قمشه اى
302
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
468 % ثانيه است ، و به اين مطلب در تحفة الاجلة فى معرفة القبلة نيز اشارتى فرمود . بنا بر قاعده مذكور ميل كلّى در اين تاريخ كه يكهزار و چهارصد ( 1400 ) هجرى است 23 درجه و 25 دقيقه و 50 ثانيه مىباشد ، زيرا از مبدأ تاريخ زيج بهادرى تاكنون به اين صورت است : سخنى با حضرت علامه حسنزاده - دام ظله - اگر ما در سخن و محاسبه سردار كابلى رحمه اللّه دقت كنيم خواهيم ديد كه او سنه 259 قمرى را برابر با 873 ميلادى دانست ، و تفاوت سالهاى ميلادى بين 1900 تا 873 شمسى ميلادى را ، 1027 سال محاسبه نمود و آن را در 468 % ثانيه ضرب كرد و نتيجه گرفت . امّا استاد حسنزاده - دام بقاه - تفاوت بين سالهاى قمرى 1400 و 1251 قمرى را 149 سال دانست و در 468 % ثانيه ضرب نمود و نتيجه گرفت ، ولى اين محاسبه خطاست زيرا انتقاص ميل خورشيد را بايد با سالهاى خورشيدى ( ميلادى ، شمسى هجرى ، جلالى ، رومى ، اسكندرانى و . . . ) محاسبه نمود چنانكه سردار انجام داد نه با سالهاى قمرى هجرى ، با اين وجود ، چيزى از عظمت حضرت استاد - دام بقاه - كاسته نخواهد شد . براى روشن شدن محل بحث كه رو به كاستى نهادن ميل خورشيد ؟ باشد دگربار به فرازى از سخن سردار اشاره خواهيم داشت ، وى در موضوع تناقص ميل كلّى شمس مىفرمايد : محقق طوسى در « تذكره » و فاضل خفرى در شرح آن به اين مسأله اشاره كردهاند و بعضى چون مولانا عبد العلى بيرجندى در