على زمانى قمشه اى
300
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
سردار و كاهش ميل كلى ( - ؟ خورشيد ) استاد ما جناب علّامه حسنزاده مىنويسد : ابو ريحان بيرونى ، نظام الدّين نيشابورى و فاضل خفرى و بيرجندى گفتهاند : در زمانهاى بسيار دور هنديان مقدار ميل كلى خورشيد را 24 درجه دانستهاند ، پس از آن آراطسناس و بعد از او ابرخس ( هيپارك ) و بعد بطليموس قريب 23 درجه و 51 دقيقه فلكى يافتند . سپس در زمان مأمون عباسى رصدخانه شماسيه به سرپرستى يحيى بن ابى منصور 23 درجه و 35 دقيقه يافتند و بنو شاكر در بغداد به همين مقدار دانستند . بعد از آن ابو الحسن صوفى در شيراز با حلقه عضديه كه قطر آن ده ذراع بود و بتّانى در رقّه و ابو الوفاء بوزجانى و ابو حامد چغانى در بغداد كمى كمتر از 23 درجه و 35 دقيقه يافتند . پس از آن ابو جعفر خازن به مشاركت ابو الفضل هروى در رى كمتر از مقدار حلقه عضديه به دست آوردند . سپس ابو محمود خجندى در ايام فخر الدوله با سدس فخرى كه قطر آن هشتاد ذراع بود ميل اعظم را 23 درجه و 32 دقيقه و 21 ثانيه يافت . بعد در زمان نظام الدّين نيشابورى در مراغه آن را 23 درجه و 30 دقيقه يافتند در رصدخانه سمرقند كه زيج الغ بيكى ثمره آن و مبدأ تاريخ آن 841 قمرى 23 درجه و 30 دقيقه و 17 ثانيه يافتند . و در رصدخانه شاهجهانآباد هند كه زيج شاهى نتيجهء آن و مبدأ تاريخش 1131 قمرى با دقت تمام 23 درجه و 28 دقيقه يافته شد . بعد در سال 1251 قمرى مبدأ زيج كامل بهادرخانى تأليف غلامحسين