بنابراين چنانچه 8 را در 16 فوقانى ضرب كنيم حاصل 128 مىشود و چون 6 و 8 كه زير 8 و 16 مىباشند جمع شوند حاصل 14 مىشود كه مقابل 128 است ، و نيز اگر 16 و 4 رديف اول ( فوقانى ) را درهم ضرب كنيم 64 مىشود و چون 8 و 4 را كه در زير ( رديف تحتانى ) آن دواند جمع كنيم حاصل 12 مىشود و 12 با 64 است و نيز اگر 10 و 8 تحتانى جمع شوند 18 مىشود و 18 با 512 و چون 32 و 16 كه در رديف بالا كه فوق 8 و 10 مىباشند درهم ضرب شوند حاصل 512 مىشود و . . . علامه حيدر قلى سردار كابلى ( رضوان اللّه عليه ) در رساله گرانقدر « تحفة الاجلة فى معرفة القبلة » فرموده است : قدماى ما به جداول ستينى عمل مىنمودند ، و لكن متأخرين چون ديدند كه عمل به ارقام ستينى صعوبت دارد آنها را به كسور اعشارى برگرداندند . و گمان من آن است كه اول كسى كه از منجمان اسلام آن را به كسور اعشارى برگرداند علّامه فاضل ، تقى الدّين محمد بن معروف زين الدّين است ، همان راصد مشهور كه سنه نهصد و نود و سه ( 993 ه ) مطابق سنه هزار و پانصد و هشتاد و شش مسيحى ( 1586 م ) وفات يافته است و در كتاب خودش « جريدة الدّرر و خريدة الفكر » ذكر نموده است . آن‌گاه متأخرين از اروپا آنها را به جداول لگاريتمى تحويل دادند چه ديدند كه در جداول اعشارى هم صعوبتى است ، و اوّل كسى كه بدين راز بزرگ پى برد فاضل مشهور « يوحنا نيپر » ( 957 - 1026 ق / 1550 - 1617 م ) بود ، پس اعمال لگاريتم بسيار آسان شد ، جداول ستينى جيوب و مماسات ( ظل ، تانژانت ) و غيرها در زيجهاى اسلامى مذكور است و دقيق‌ترين آنها زيج بهادرى است . « 1 »

--> ( 1 ) . برگرفته از هزار و يك‌كلمه ، كلمه 324 ، ج 3 ، ص 125 ، با اندكى تغيير .