على زمانى قمشه اى

283

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

كتاب پيدا كنيد و به من بدهيد ؛ استاد فصل اول از مقصد ششم كتاب « حبل المتين » را كه در باب قبله است به آية اللّه ارائه داد او پس از گرفتن كتاب با كمك ذره‌بين شروع به مطالعه كرد و چندين بار از استاد توضيحاتى خواست كه هر مرتبه با كمال فروتنى مطالبى به اطلاع او رسانيد ، آن روز نزديك به دو ساعت و نيم اين وضع ادامه يافت و هركس حتى علما و رجال شهر به ديدنش مىآمدند مختصر تعارفى مىكرد و مشغول گفتگو با استاد مىشد ، باز وقت نماز مغرب فرارسيد آية اللّه به نماز ايستاد و حاضرين به او اقتدا كردند امّا چنان روبه‌قبله ايستاد كه استاد تعيين كرده بود ، مراسم نماز كه تمام شد و استاد خواست خداحافظى كند آية اللّه فرمود كتابها را بگذاريد تا فردا بقيهء مطالب آنها را مورد بحث قرار دهيم ، بعدها شنيدم كه پس از خروج سردار از مجلس مذكور آية اللّه به علمايى كه در حضورشان بوده‌اند فرموده بوده : در فقه موضوعاتى هست كه خارج از دائرهء تخصص فقيه است و در آنها بايد به اهلش رجوع كرد مانند همين مبحث قبله كه بايد به اهل هيئت مراجعه نمود و مانند تقسيم ارث كه بايد از اهل حساب استفاده كرد ، برخى مسائل طب هم در فقه عنوان شده ولى در تمام اين موضوعات فقها از اطلاعات دانايان آن علوم بهره گرفته‌اند و آنچه در اين يكى دوروزه فهميده‌ام آن است كه اين شخص ( اشاره به استاد ) در هيئت و حساب بسيار مهارت دارد و مىتوان به نظرياتش استناد كرد . من وقتى اين اظهار نظر آية اللّه را شنيدم آن را براى استاد نقل كردم و اضافه نمودم كه غزالى نيز در « احياء » عين همين مطلب را بيان داشته و نوشته است : گاه در كلام فقيهان خارج از اصل فقه سخن از طب ، حساب ، نجوم و علم كلام به ميان مىآيد همچنان‌كه گاه در نحو و شعر ، حكمت نيز وارد مىشود و