مىگويند عسر و حرج در شريعت سهلهء سمحه وجود ندارد و كسى مكلف نيست كه با فورمولهاى رياضى نقطهء قبلهء حقيقى را بيابد همين اندازه كه نمازگزار جهت قبله را شناخت و به آن‌سوى توجه كرد از او اسقاط تكليف مىشود . نظر ديگر متعلق به علما و آشنايان به علوم رياضى مىباشد ، اينان مىگويند : ما به حكم آيهء شريفه فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ * هنگام نماز در هركجا هستيم بايد روى به‌سوى مسجد الحرام و قبلهء دين خود كنيم ، ايمان به خدا در هر مسئله مقتضى جدوجهد مكلف است ، كسى كه از عهدهء استنباط برآيد بر او واجب است به‌قدر توانايى و علم خود در تحصيل حقيقت جدوجهد كند و بر غير او واجب است رجوع به او كند و اين جماعت حتى مىگويند محرابهاى مساجد مسلمانان اگرچه از امارات قبله است امّا اگر عالمى به غلط آن برخورد كند واجب است بر او كه آن را معتبر نشمرده به اجتهاد خود عمل نمايد و لا بد خوانندگان اين اوراق اطلاع دارند كه مكرر اتفاق افتاده عالمى به غلط بودن محراب مسجد معتقد شده و منحرف از آن نماز گزارده است چنان كه در اوايل سلطنت سلسلهء صفويه موضوع انحراف قبله برخى از مساجد مسأله روز شده و پيرامون آن بحثها در ميان آمده بود و چون ما قصد نداريم به سرعت از كنار اين موضوع بگذريم ، لهذا از باب آگاهى بيشتر خوانندگان مىگوييم : هنگامى كه شيخ اجل ، محقق ثانى ، على بن عبد العالى كركى در زمان شاه‌طهماسب اوّل به ايران آمد و قدرت و نفوذى فوق‌العاده يافت چون برحسب اجتهاد خود معتقد بود بسيارى از محرابها در ايران و عراق حتى مدينهء منوره منحرف از قبله است فرمان داد اغلب محرابهاى مساجد ايران را خراب و برطبق اجتهاد او بنا كنند ، او معتقد بود كه اهل خراسان و عراق در موقع نماز بايستى جدى را بين الكتفين قرار دهند به همين علت دستور داد محرابها مايل به جنوب