على زمانى قمشه اى

274

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

جهت قبله به واسطهء مثلثات كرويه و توضيح طرق آنكه ده طريق به نحو تفصيل با صورت عملهاى رياضى بيان شده است . فصل پانزدهم : عدم اجراء طريقه‌هاى دائرهء هنديه ، سلك بسيط ، سلك عرض اوسط و سلك مركاتور در تعيين قبلهء بلدى كه عرض آن با عرض مكه متساوى باشد و توضيح اينكه در وضع مزبور جهت قبله فقط نقطهء مشرق يا مغرب مىتواند باشد ، فصل شانزدهم : جداول تعيين قبلهء بلاد خصوصا بلاد ايران و بلاد عرب ، فصل هفدهم : در معرفت ارتفاع سمت قبله و وقت رسيدن آفتاب بر خط قبله در هر روز از روزهاى سال ، فصل هيجدهم : مبدأ طول از جزيرهء فرّو و خطاهاى بطلميوس و پيروان او و مبدأ طول از گرينويچ و صحت محراب حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله در مدينه . فصل نوزدهم : در معرفت حدبهء زمين ميان مكه و بلد مفروض و جدول نصف قطر الارض با مقياسهاى مختلف ، فصل بيستم : در وجوب شناسايى قبله بر هر مكلفى يا به اجتهاد يا به تقليد از كسى كه عالم به آن باشد ، خاتمه : تقريبى بودن امارات شرعيه . تذكره : اشتباهات حاج ميرزا عبد الغفار نجم الدوله در تعيين قبلهء بعضى بلاد . مسألهء قبله هميشه مورد توجه مسلمانان و موضوع بحث علماء اسلامى در جميع ازمنه بوده و چون مصنف به اين مطلب توجه خاص نشان داده و علاوه بر توضيح و تفصيل موضوع ضمن اين كتاب چند نظر رياضى ابداع فرموده لهذا به سبب اهميت موضوع در اينجا ما نخست مطلبى در باب قبله مىنويسيم و پس از آن نظريات رياضى خاص استاد بزرگوار را با توضيحات مختصر نقل مىكنيم : قبله و محراب مسلمانان معمولا با دو نظر به مسألهء قبله توجه مىكنند ؛ يكى مربوط به كسانى است كه تا حدى تسامح را در كار شناختن دقيق قبله روا مىدارند . اينان