على زمانى قمشه اى

261

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

شخصى خويش رونويس كرده است ، وى در اصفهان زندگى مىكرده تا اينكه شاهزاده اعتضاد السلطنه وزير علوم او را به تهران آورد . ميرزا عبد الغفار فرزند وى در موقعى كه مدرسه دار الفنون تازه تأسيس يافته بود و معلمين اروپايى در آن به تدريس اشتغال داشتند ازيك‌طرف نزد پدر به تكميل علوم رياضى و هيئت و نجوم قديم پرداخت و از طرف ديگر در محضر معلمين اروپايى به آموختن رياضيات جديد و آموختن زبان انگليسى و فرانسه مشغول شد و در سن بيست‌سالگى در مدرسه دار الفنون معلم رياضى گرديد . وى فرزند برادر خود ( ميرزا عبد الوهاب منجم‌باشى ) را به نام ميرزا محمود همچون فرزند خويش تربيت كرد و يكى از منجمان ، مهندسان و رياضىدانان مملكت گرديد و در مدرسه دار الفنون به تدريس علوم رياضى و طبيعى پرداخت . نجم الدوله شاگردان دانشمندى نيز تربيت نمود از جمله سرتيپ مهندس عبد الرزاق بغايرى كه نزد او رياضيات و نجوم آموخته است . « 1 » نجم الدوله و تقويم هجرى شمسى تقويمهاى قديمى نشان مىدهند كه تقويم « هجرى شمسى برجى » به ابتكار ميرزا عبد الغفار خان نجم الدوله در ايران ابداع و به‌طور غير رسمى متداول شد ، و قبل از آن تقويمى كه اساس آن خورشيد و مبدأ آن واقعه هجرت باشد رايج نبوده است .

--> ( 1 ) . تاريخ برگزيدگان ص 328 ، امير مسعود سپهرم ، چاپ اوّل ، نشر كتابفروشى بازار ، تهران ، 1341 ش .