على زمانى قمشه اى
203
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
طور عموم از روايات استفاده نمىشود ، و براى رفع نحوست نيز مىتوان با توكّل بر خدا و دعا و صدقه به او توسّل و توكّل نمود . ج ) تعليم و تعلّم ، نظر ، تفكر در نجوم با توجه بخش الف و ب احتمال كراهت و حرمت دارد و كراهت اين قسم قوىتر از دو قسم پيش است . 3 . علم هيئت و نظر و پژوهش در افلاك و حركات آنها قويّا جايز است اگر با آيات و روايات و ساير باورهاى دينى مخالفت نداشته باشد ، اينجاست كه شهيد فرموده است مستحب است نظر در هيئت ، چنانكه آياتى بر تفكر در آفرينش آسمانها و زمين دلالت دارند كه از آنها انسان پى به وجود صانع ، علم ، قدرت و حكمت او مىبرد . 4 . علم به كسوف و خسوف و كاوش و پژوهش در آنها و در هلال ، محاق تعيين قبله ، اوقات عبادات ظاهرا جايز است و اشكالى ندارد ، و بايد تنها به مقدار لازم بسنده كند نه زيادتر . « 1 » ليكن با همه احترامى كه بر شخص و شخصيت مجلسى رحمه اللّه قايل هستيم نمىتوان پذيرفت كه استخراج تقويم حرام و يا مكروه باشد ، زيرا تقويم عبارت است از بيان سير و مقدار حركت خورشيد ، ماه و ساير سيّارات بنا بر آنچه نزد ارباب هيئت مشهور و معهود است ، بلكه در شرايط و ظروف مختلفى چهبسا واجب و يا مستحب باشد . بنابراين استخراج تقويم بيان ديگرى است از استخراج اوقات شرعى به اضافه حركت سيارات و مقدار حركت كه خود مجلسى رحمه اللّه نيز جايز دانسته است .
--> ( 1 ) . بحار ، ج 55 ، ص 308 و بعد .