على زمانى قمشه اى
136
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
غريب ميرزا فرزند سلطان حسين بايقرا آشنا مىشود و تحرير اقليدس را همراه با فوائد زياد و تازهاى براى نوايى تلخيص مىكند ، و نيز دو رساله در خصوص « اشكال التأسيس » براى همو مىنويسد . حسين الهى پس از 899 ق با دو اجازه از دوانى و عطاء اللّه حسينى به آذربايجان برمىگردد و با روى كارآمدن شاه اسماعيل صفوى ( 907 - 930 ) در زمره نخستين كسانى قرار مىگيرد كه فقه و معارف شيعه اماميه را گسترش مىدهد ، و پس از چهل و اندى سال تلاش و كوشش در راه معارف جعفرى در 937 يا 940 ق وفات يافته و در روضه صفوى در اردبيل دفن مىگردد . آثار الهى بيش از سى رقم از نظم و نثر نقل كردهاند ، آثارى علوم قرآن ، حديث ، فقه ، كلام ، اصول ، هندسه ، هيئت و نجوم ، عرفان ، حكمت اسلامى ، رياضى و حساب و . . . از جمله آنهاست . 1 . اساس القواعد فى اصول الفوائد ، شرحى است بر فوائد بهائيه در حساب . 2 . تلخيص تحرير اقليدس ، چنانكه اشاره شد . 3 . حاشيه بر تحرير اقليدس خواجه نصير . 4 . حاشيه بر التذكرة النصيرية ، اصل تذكره از خواجه نصير طوسى است در هيئت و نجوم ، الهى اين اثر را حاشيه كرده و به نوايى پيشكش نموده است . 5 . حاشيه بر شرح چغمينى ، اصل متن معروف به « الملخص » است در هيئت ، از محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ، كه قاضىزاده رومى ( موسى بن محمود ) در سال 815 ق شرحى عميق بر آن به نگارش آورده . 6 . حاشيه بر شرح شمسيه ، در منطق . 7 . شرح اشكال التأسيس ، اين كتاب از كتابهاى مهم در هندسه و هيئت