18 ) المختصر فى بيان آلات الرصد ( كه با رسالهء شمارهء 7 اين مقاله يكى نيست ) ، به عربى ، تاريخ نگارش آن نامعلوم است و تنها نسخهء شناخته‌شدهء اين كتاب در كتابخانهء آصفيه در هندوستان نگهدارى مىشود . « 1 » كمال الدّين اردبيلى ( م 937 يا 940 ق ) الهى ، حسين بن شرف الدّين ، عبد الحق اردبيلى ، جامع علوم عقلى و نقلى ، منجم ، رياضىدان ، حكيم ، متكلم ، پزشك ، شاعر ، اديب و . . . در اجازه‌اى كه جلال الدّين دوانى ( م 908 ) براى وى به غرض تدريس شواكل الحور فى شرح هياكل النور نوشته او را با لقب جلال الدّين خوانده ، ولى در اجازهء ديگرى كه امير جمال الدّين عطاء اللّه بن فضل اللّه حسينى به غرض تدريس انوار التنزيل بيضاوى ، براى وى نوشته از او با لقب كمال الدّين ياد كرده است . الهى در نيمه دوم سده نهم هجرى در اردبيل‌زاده شده ، دوران جوانى را به تحصيل دانش در زادگاهش سپرى كرد و احتمالا تا سال‌هاى 880 - 890 در اردبيل مانده است او در همين ايام شرحى بر گلشن راز شبسترى تأليف نمود ، آنگاه به هرات عزيمت نمود و در آنجا به محضر جلال الدّين محمد دوانى راه يافت و علوم عقلى اعم از منطق الهيات ، و مباحث مربوط به نبوت ، امامت و ولايت را از او آموخت و به جايى رسيد كه رساله « اثبات واجب » استاد را شرح نمود و مشكلات آن را حلّ كرد ، و در همان‌جا نزد امير جمال الدّين عطاء اللّه فرزند فضل اللّه علوم قرآن و فنون حديث همچون صحيحين بخارى و مسلم را قرائت نمود ، او در دوران اقامت در هرات با امير على شيرنوائى ( 844 - 906 ه ) و

--> ( 1 ) . دانشنامه جهان اسلام ، ج 5 ، ص 150 ، ماده بيرجندى .