شمالى ، ماه‌هاى تقويم بيزانسى ، دستورالعمل‌هاى كلى براى دريانوردان ، تپه‌هاى دريايى يا جزيره‌نماها و ژرفناها ، علايم نزديك شدن به خشكى ، رصدهايى از صورتهاى فلكى يا بروج ( دلو ) و ستارگان تنها ( سهيل يا سمّاك رامح ) ، مجراها ( خط سيرهاى دريايى ) و دربارهء دريانوردان اروپايى بويژه پرتغالى كه در اقيانوس هند سير و سفر مىكرده‌اند . ابن ماجد علاوه بر اين‌ها تصحيح و تكميل كتابى به نام حجازيه را كه به هيئت رجز بوده و پدرش سروده بوده ، برعهده داشته است . « 1 » از ميان همه آثار ابن ماجد ، كتاب الفوائد او ( مورخ 895 ق برابر با 1490 ميلادى ) بيشتر مورد اعتنا و علاقهء دريانوردان بوده است . در واقع دريانورد ترك سيدى على رئيس ( وفات : 1592 ) در طى اقامتش در بصره نسخه‌اى از اين كتاب همراه با حاويهء ابن ماجد و آثارى چند از معاصرش سليمان مهرى به دست آورده ، چه به گفتهء او دريانوردى در اقيانوس هند ، بدون اين آثار فوق‌العاده مشكل بوده است . يك محقق متجدد ، گابريل فران ، به حق كتاب الفوائد را « كليات اطلاعات نظرى و عملى مربوط به دريانوردى تا آن زمان » مىشمارد و « تلفيقى از علوم دريايى اواخر قرون وسطى » مىداند . فران ابن ماجد را نخستين محقق و مؤلفى مىداند كه در علوم دريايى به معناى جديدش كتاب نوشته است و مىافزايد كه قطع نظر از اشتباهات پرهيزناپذيرى كه در اندازه‌گيرى عرض جغرافيايى داشته ، توصيفش از درياى سرخ براى مقاصد دريانوردى ، تا آن زمان نظير نداشته است . كتاب الفوائد اين نكته را نيز روشن مىكند كه ابن ماجد فى الواقع قطب‌نماى دريانوردى را اختراع نكرده است ، هرچند كه ديگران اين اختراع را

--> ( 1 ) . همان‌جا ، ورق 78 الف - ب .