على زمانى قمشه اى

460

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

13 . الزيج الملخص . « 1 » مؤيّد الدّين عرضى دمشقى ( م 660 يا 664 ق ) مؤيد الدّين يكى از منجمان بزرگ و دستياران خواجه نصير الدّين طوسى در كار رصدخانه مراغه بوده است . در تاريخ مغول مىخوانيم : منجمانى كه در كار رصد مراغه با خواجه نصير الدّين كمك مىكردند عبارتند از علّامه قطب الدّين شيرازى ، مؤيد الدّين عرضى دمشقى ، محى الدّين مغربى ، فخر الدّين مراغى ، فخر الدّين اخلاطى ، نجم الدّين دبيران كاتبى قزوينى . « 2 » يكى از آثار عرضى « كتاب الهيئة » است اين كتاب نخستين بار توسط نوئل سوردلو در رسالهء چاپ‌نشدهء پايان‌نامه دكترايش مورد استفاده قرار گرفت ، عنوان رساله او اين است « تئورى بطليموس دربارهء فواصل و اندازه‌هاى سيارات ، پژوهشى در مبانى علمى كيهان‌شناسى قرون وسطى » او در اين پايان‌نامه گفته است : رساله اخترشناسى يا مؤلف ناشناخته در بخش نسخ خطى عربى كتابخانه بادليان ، بعدها همين نسخهء خطى به‌وسيلهء گلداشتاين و سوردلو در كتابخانهء بادليان مورد استفاده قرار گرفت ، نويسندهء اين مقاله سرانجام مشخص كرد كه اين رساله ، تأليف عرضى است ، مقالهء « نخستين اخترشناسى غير بطلميوسى در مكتب مراغه » . « 3 »

--> ( 1 ) . برگرفته از دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 6 ، ص 586 و بعد ، ماده اثير الدّين ابهرى . ( 2 ) . تاريخ مفصل ايران ، عباس اقبال ، ج 1 ، ص 191 ، چاپ چهارم ، انتشارات اميركبير ، 1356 ، لغت‌نامه دهخدا ، ماده مؤيد الدّين . ( 3 ) . مجله تحقيقات اسلامى ، سال هشتم ، شماره 1 و 2 ، ص 66 ، 1372 ش .