خواجه نصير الدّين طوسى ( 597 - 673 ق ) محمد بن محمد بن حسن طوسى ملقب به ( استاد البشر ) و ( محقق ) خواجه نصير الدّين طوسى در سال 597 ه / 1251 م در طوس متولد شد ، و در روز 18 ذيحجه به سال 673 ه / 1274 م در بغداد درگذشت ، و در جوار دو امام بزرگوار در كاظمين به خاك سپرده شد . اين دانشمند مشهور يكى از مغزهاى بزرگ جهان و از نوابغ و بزرگانى بود كه جهان از اين قبيل افراد ، در زمينه‌هاى علم و فلسفه و فلك و رياضيات و رصد و علوم ديگر ، كمتر به خود ديده است . او به‌نظر استاد طوقان يكى از نوادر معدودى است كه در قرن ششم هجرى ظهور كرد ، و يكى از حكماى برجستهء اسلامى است كه حقا شايستهء لقب علّامه بودند . سارتون مىگويد : او از بزرگ‌ترين علماى اسلام و از بزرگترين رياضىدانهاى ايشان بود . بروكلمان آلمانى مىگويد : « او مشهورترين علماى قرن هفتم و زبان‌زدترين مؤلف آن قرن به‌طور اطلاق است » . نصير الدّين طوسى ، در ميان علما ، معروف به استاد البشر بود ، زيرا در علوم فلك و رياضيات و اختيارات و فلسفه و كلام و علوم ديگر مبرز بود و نام او در اقطار عالم ، از لحاظ علمى زبانزد شده بود . شهرت علم و دانش او به درجه‌اى رسيده بود كه شاگردش علامهء حلى ، شارح كتاب‌هاى او ، در حقش گفته است : « اين بزرگوار افضل اهل زمان خود در علوم عقلى و نقلى بود ، و در جاى ديگر گفته است : « او استاد بشر و عقل يازدهم است » . با آنكه طوسى در فلسفه و كلام مردى عميق بود و در معقول و منقول و طبيعيات نيز پايگاهى ارجمند داشت شهرت او نزد محققان متأخر بر زمينهء كارها