على زمانى قمشه اى

371

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

همان‌طور كه ملاحظه مىشود ، به جاى نام روزهاى ماه‌هاى تقويم يزدگردى كه ريشهء سنتى و دينى داشت ، نام‌هاى جديدى انتخاب كردند كه هيچ‌گونه مناسبتى نداشت و منحصرا گوش‌نواز ، خوش‌آهنگ و دلنشين بود . ايرانيان ، اين تقويم جلالى را كه داراى ارزش علمى چندانى نبود و صرفا ، چون از لحاظ تعداد شبانه‌روز ماه‌ها و پنجه با تقويم يزدگردى هماهنگ و مأنوس‌تر بود ، به‌جاى تقويم سلطانى پذيرفتند و اين ، يكى از علل ديگرى بود كه بعدها باعث شد تقويم سلطانى ، اين ميراث علمى ارزشمند تا بيش از هشت قرن بعد از پايه‌گذارى آن ، در پس غبار فراموشى باقى بماند . در اين دو قرن گذشته ، منجمان و تقويم‌نويسان ايران در تقويم‌ها از شكل ديگرى از تقويم جلالى استفاده مىكنند كه در واقع ، همان تقويم يزدگردى كبيسه شده با تغيير در مبدأ مىباشد . مبدأ اين تقويم ، يعنى اوّل فروردين سال يكم جلالى ( 1 فروردين سال 458 ش ) اختيار شده است . براى تثبيت دايمى نوروز تقويم جلالى بر نقطهء اعتدال بهارى از قاعدهء نوروز تحويلى تقويم سلطانى استفاده مىكنند . اين تقويم داراى 12 ماه 30 شبانه‌روزى با ترتيب و نام ماه‌هاى تقويم يزدگردى است . 5 يا 6 شبانه‌روز بقيهء سال ( پنجه ) به آخر ماه اسفندارمذ ، افزوده مىشود . 4 . بنياد تقويم هجرى شمسى تقويم‌هاى قديمى منتشرشده در ايران ، نشان مىدهند كه تقريبا بعد از 1259 شمسى ، تقويمى به نام « تقويم هجرى شمسى برجى » به ابتكار ميرزا عبد الغفار خان نجم الدوله ( 1259 - 1326 ) در ايران ابداع و به‌طور غير رسمى متداول شد . در واقع قبل از 1259 شمسى ، تقويمى كه اساس آن شمسى و مبدأ