على زمانى قمشه اى
32
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
روشنايى آن همه جا را مىگيرد . ( و همچنين بهصورت سه مصرعى تا پايان ) . كتاب المقياس للزوال و كتاب الزيج على سنى العرب . نللينو در اين مورد گفته است كه فزارى در زيج خود سالهاى قديم را به سالهاى هلالى برگرداند و حساب اوساط كواكب را به تاريخ عربى تبديل كرد . « 1 » كتاب العمل بالاصطرلاب ذوات الحلق و كتاب العمل بالاصطرلاب المسطح نيز از اوست . فزارى ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم فزارى ( ت 181 ه / 796 م ) از علماى برجستهء دوران منصور عباسى است كه در عالم نجوم و ترجمه از هندى به عربى شهرت فراوانى يافت ، به درجهاى كه يحيى بن خالد برمكى در حق او گفت : « چهار نفرند كه هريك در فن خود نظيرى ندارد : خليل بن احمد ، ابن المقفع ، ابو حنيفه و فزارى » . « 2 » و جعفر برمكى در اينباره گفته است : « بهتر و نوآورتر از كسائى در نحو و از اصمعى در شعر و از فزارى در نجوم ، و از زلزل در نواختن عود ، « 3 » ديده نشده است » . و علاوه بر علم نجوم يك نحوى كامل و خوشخط هم بود . « 4 »
--> ( 1 ) . تراث الغرب العلمى ، ص 88 . ( 2 ) . معجم الادباء ، ياقوت ، ج 11 ، ص 118 . ( 3 ) . همان كتاب . ( 4 ) . همان كتاب .