على زمانى قمشه اى

310

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ترجيح سال 471 هجرى قمرى به‌وسيلهء مؤلفان ايرانى و خارجى قرون بعد نيز گفته شده است . فى المثل ، « دربلو » « 1 » كه دائرةالمعارف تأليف وى به نام Bibliotheque Orirental در سال 1776 مسيحى منتشر شده و سالها مورد مراجعهء خاورشناسان بوده است دو تاريخ 468 و 471 هجرى قمرى را به‌عنوان مبدأ گاه‌شمارى جلالى ثبت نموده و افزوده است كه شرق‌شناسان اروپايى معمولا سال 471 هجرى قمرى را به‌عنوان مبدأ گاه‌شمارى مذكور پذيرفته‌اند . استاد جلال الدّين همائى كه بسيارى از روايات متقدمان را در مبحث تأسيس گاه‌شمارى جلالى گرد آورده است سال 467 را بنا به روايت ابن اثير و سال‌هاى 468 و 471 را بنا به روايات الغ بيك و خواجه نصير الدّين طوسى آورده و اضافه مىكند : « ما عجالتا در اينجا به‌نقل اقوال قناعت كرده تحقيق را به تهيهء مدارك و وقت وسيع‌ترى محول مىسازيم » . گزارش ابن اثير دربارهء تأسيس گاه‌شمارى جلالى به‌صورت ظاهرى آن ، نه با سال 471 هجرى قمرى كه مبدأ گاه‌شمارى مذكور است تطبيق مىكند و نه با سال 468 هجرى قمرى كه الغ بيك و برخى ديگر نوشته‌اند . ابن اثير در حوادث سال 467 هجرى قمرى ( 1075 / 1074 مسيحى ) مىنويسد : « در اين سال نظام الملك و سلطان ملكشاه جماعتى از بزرگان منجمان را گرد آوردند تا نوروز را در اول حمل مستقر سازند و پيش از اين ، نوروز در نيمهء برج حوت واقع بود و اين عمل سلطان مبدأ تقويمها شد . در همين سال رصدى براى سلطان ملكشاه ترتيب يافت و جماعتى از بزرگان منجمان در عمل آن شركت كردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهيم خيامى و ابو المظفر اسفزارى و ميمون بن نجيب واسطى و جز آنان » . خازنى ( - ابو الفتح عبد الرحمن المنصور الخازنى ) مؤلف

--> ( 1 ) . d'Herbelot