عمر خيام ( م بين 515 يا 517 ق ) ابو الفتح يا ابو حفص غياث الدّين ، عمر بن ابراهيم ، معروف به خيام ، خيّامى ، دستور ، امام ، حكيم ، حجة الحق ، فيلسوف ، حكيم و رياضىدان ، شاعر اواخر سده 5 و اوايل سدهء 6 و از مفاخر بزرگ ايران است كه بيشتر مردم به خاطر دوبيتىهايش بهتر او را مىشناسند . ابن اثير در كامل خود گويد در سال 427 ق نظام الملك و سلطان ملكشاه سلجوقى گروهى از اخترشناسان بزرگ را براى تنظيم سال شمسى گرد آوردند ، اين گروه نوروز را به جاى اوّل خود يعنى نقطه اوّل حمل برگرداندند ، زيرا قبل از آن در نيمه حوت بود ، آنگاه نوروز را مبدأ تقويم قرار دادند ، از اين گروه مىتوان عمر بن ابراهيم خيامى ، ابو المظفر اسفزارى ، عبد الرحمن خازنى ، ميمون بن نجيب واسطى و ديگران را نام برد . نظام الملك و ملكشاه بر اصلاح تقويم و رصد به دست اين گروه هزينه زيادى خرج كرد تا اينكه سلطان ملكشاه در سال 485 وفات يافت . آثار 1 . رساله‌اى در جبر و مقابله كه « مسيو وپكه » متن عربى آن را با ترجمهء فرانسوى آن در 1851 م در پاريس به طبع رساند . 2 . رسالة فى شرح ما اشكل من مصادرات كتاب اقليدس كه در كتابخانه ليدن در هلند نگهدارى مىشود . 3 . زيج ملكشاهى كه خيام يكى از مؤلفان آن بوده است . 4 . مختصرى در طبيعيات . 5 . رساله‌اى در وجود كه به زبان فارسى است .