نگذاردند علوم پيشينيان نابود گردد مثلا اكنون ترجمه عربى كتاب‌هاى : توخارس ، ارستلوس ، كرويات ميلاوس ، كرويات ثادون ، شرح ثادون بر مجسطى موجود مىباشد و اصل يونانى آن مفقود شده است نه تنها در مورد علم نجوم و هيئت چنين پيش‌آمدى شده كه اصل كتاب از بين رفته و ترجمه‌اش باقى مانده باشد بلكه در قسمت‌هاى ادبى نيز چنان بوده ، از آن جمله « كليله و دمنه » كه اصل فارسى ( باستانى ) آن مفقود شده و فرنگيان از ترجمه عربى آن استفاده كردند . « 1 » فزارى ( م 161 ق / 777 م ) ابو اسحاق ابراهيم بن حبيب سليمان از نواده‌هاى سمرة بن جندب فزارى كوفى از شاگردان امام صادق و كاظم عليهما السّلام منجم منصور عباسى است . او در اوايل دولت بنى عباس بلندآوازه شد و به علم فلك و ساختن اسطرلاب شهرت يافت . اسطرلاب واژه‌اى يونانى است كه از كلمه « اسطرلابون » گرفته شده و به معناى آيينه ستاره است ( اسطر به‌معناى ستاره و لابون به‌معناى آيينه است ) گفته‌اند كه اصل اين كلمه فارسى و به‌معناى ستاره‌ياب است ، اسطرلاب اقسام بسيارى دارد ، دسته‌اى از آنها داراى حلقه‌هايى است كه از دايره‌هاى مسى تركيب يافته‌اند و از آنها به‌عنوان دايره نصف النهار ، معدل النهار ، منطقه البروج ، عرض و دايره شب استفاده مىشود ، اسطرلاب انواع ديگرى به نام مسطّح ، تامّ ، كروى ، هلالى و غيره نيز دارد .

--> ( 1 ) . تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 ، ص 286 و بعد ، جرجى زيدان ، ترجمه على جواهر كلام ، نشر اميركبير ، 1333 ش .