قلعهء نندنهء هندوستان توضيحا محل كار و مسكن ابو ريحان در ايام رصد مساحت كرهء زمين به طورى كه خود او در « تحديد نهايات الاماكن » تصريح كرده قلعهء نندنهء هندوستان بوده است كه طول جغرافيايى آن را در جداول قانون مسعودى ( ج 2 ، ص 562 ) 98 درجه و 30 دقيقه و عرض آن را 33 درجه و 10 دقيقه ضبط كرده است . طرز كار و نتيجهء آن هم در « تحديد نهايات الأماكن » به تفصيل ذكر شده ؛ نام قلعهء نندنه در كتاب الهند نيز آمده است . « 1 » « نليّنو » نيز ذيل عنوان « اهميّت اندازه‌گيرى اسلامى و اندازهء صحت آن - طريقه‌اى نظرى براى اندازه‌گيرى بزرگى زمين با اسطرلاب كه ابو ريحان بيرونى بيان كرده است - اندازه‌گيرى اسلامى و اكتشاف امريكا - اندازه‌گيرىهاى اروپايى : اندازه‌گيرى فرنل - اختراع طريقهء مثلث‌بندى » مىنويسد : داورى دربارهء حدود صحّت اندازه‌گيرى عربى منوط است به شناختن طول ميل عربى كه ، بنا بر قول احمد بن محمّد بن كثير فرغانى و مسعودى و بيرونى و ابو نصر حسن قمّى ( از منجّمان قرن چهارم ) و ابن يونس ، مشتمل بر چهار هزار ذراع سياه بوده است . و كسانى كه در دورهء جديد در اندازهء اين ذراع تحقيق كرده‌اند ، با يكديگر اتّفاق كلمه ندارند ، و سال‌ها است كه اين اختلاف وجود دارد . و من با براهينى كه شرح آنها در اينجا به درازا مىكشد « 2 » ، ثابت كرده‌ام كه ذراع سياه ( الذّراع السّوداء ) همان ذراع شرعى است ، و نشان داده‌ام كه طول آن مساوى 3 ، 493 ميلىمتر بوده است ، و از اين راه چنين استنباط كردم كه در ازاى ميل عربى 3 ، 1973 متر بوده است . و اين مقدار با آنچه محمود پاشاى

--> ( 1 ) . مقدمه التفهيم ، ص 113 تا 119 . ( 2 ) . ص 23 تا 35 از مقالهء ايتاليايى من .